Favoriet van het Westen

Het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) heeft de Japanse diplomaat Amano gekozen tot nieuwe directeur. Hij was de favoriet van het Westen.

Yukiya Amano Foto AFP Het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) heeft de Japanse diplomaat Amano gekozen tot nieuwe directeur. New director general of the International Atomic Energy Agency (IAEA), Yukiya Amano of Japan, gives a speech on July 2, 2009 at the headquarters of the UN atomic watchdog in Vienna. Amano said he was 'very pleased' after he won the race to head the International Atomic Energy Agency. AFP PHOTO / SAMUEL KUBANI AFP

Meteen na zijn verkiezing tot de directeur van het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) verwees Yukiya Amano (62) gisteren naar zijn nationaliteit. Hoewel hij geboren is na de Amerikaanse nucleaire aanvallen op Hiroshima en Nagasaki in 1945, zei hij dat hij „als Japanner” zijn uiterste best zal doen om de verspreiding van kernwapens te voorkomen. „Om dat te bereiken is de solidariteit van alle lidstaten absoluut noodzakelijk, van de landen uit het noorden, het zuiden, het oosten en het westen.”

Die oproep om de rijen te sluiten deed de carrièrediplomaat niet voor niets. Aan zijn verkiezing door het bestuur van het IAEA was een maandenlange, bittere strijd voorafgegaan, waarbij het Westen en de ontwikkelingslanden (zoals zo vaak binnen de Verenigde Naties) onverzoenlijk tegenover elkaar stonden. Amano was de favoriet van de groep westerse landen, aangevoerd door de VS. Verwacht wordt dat hij als technocraat minder politiek is dan de huidige IAEA-chef, de Egyptenaar Mohamed ElBaradei, die in november na twaalf jaar terugtreedt. Het voorkomen van de verspreiding van kernwapens is Amano’s belangrijkste ambitie.

Zijn rivaal was de Zuid-Afrikaan Abdul Samad Minty, die meer nadruk had willen leggen op de verplichting tot ontwapening van de huidige kernmachten. Pas in de vierde stemronde behaalde de Japanner precies de vereiste tweederde meerderheid. Sommige Europese diplomaten stemden uiteindelijk voor Amano, maar waren teleurgesteld dat het niet gelukt was een compromiskandidaat te vinden waar beide kampen zich achter konden scharen.

Amano, wiens benoeming formeel nog moet worden goedgekeurd in een officiële zitting van het bestuur én in september door de Algemene Vergadering van het IAEA, is een specialist op het gebied van nucleaire ontwapening en non-proliferatie. Na zijn rechtenstudie ging hij in 1972 bij de diplomatieke dienst werken.

Hij nam deel aan de onderhandelingen die leidden tot verlenging van het Non-Proliferatieverdrag (1995), tot het Kernstopverdrag (1996) en het verificatieprotocol van de Biologische Wapens Conventie (2001). Hij was voorzitter van het beleidsbepalende orgaan van het IAEA toen de VN-organisatie en haar leider in 2005 de Nobelprijs voor de Vrede kregen.

Sinds 2005 is Amano ambassadeur bij het IAEA. De organisatie speelt een belangrijke rol in de controverses over de nucleaire ambities van Iran en Noord-Korea. (AP, Reuters, AFP)