De Scoops van vandaag

Het NOS-journaal van maandag 29 juni: familie eist tweede autopsie op lichaam Michael Jackson. Extra geld nodig voor ABN Amro. Staatsgreep in Honduras.

Een ouderwetse staatsgreep bovendien, met een linkse regering die werd afgezet door het leger. Beetje jaren zeventig; been there, done that. Chili is geschiedenis, en we lezen nog steeds boeken van die dochter, Argentinië hebben we inmiddels zelf ook verwerkt, El Salvador was extra tragisch, we hadden vier journalisten te betreuren, maar voor Honduras lopen we niet meer warm, in 2009.

Kranten afgelopen woensdag hebben het over de banken die Ferrari-importeur Kroymans leeggezogen blijken te hebben, Pina Bausch is dood, Willem-Alexander mag geen commissaris bij de Nederlandsche Bank meer zijn, en oh ja, tussen de korte berichtjes: mocht de verdreven president Zelaya inderdaad terug willen keren, dan zal het leger hem arresteren.

Het is onmogelijk te beoordelen hoe belangrijk deze staatsgreep op termijn zal zijn – het is een nederlaag voor Obama’s diplomatieke activiteiten, en maakt Chavez waarschijnlijk een stuk sterker in de regio die daarmee niet stabieler hoeft te worden – maar één ding is zeker: verslaggeving kan anders.

In de jaren dertig werd romanschrijver Evelyn Waugh naar Ethiopië gestuurd om voor The Daily Mail verslag te doen van de verwachte invasie door Mussolini. Dat leverde een mooie reportage op (Waugh in Abbysinia, 1936) en een uiterst geestige roman: Scoop (1938). Centraal staat een misverstand dat uit het theater van de lach afkomstig lijkt: de hoofdredactie wil een romancier (John Boot) uitzenden, maar stuurt per vergissing tuincolumnist William Boot overzee. Die komt terecht tussen geharde collegae die weten wat je tegen wie moet zeggen en wanneer je zaken geheim moet houden. Boot weet dat allemaal niet, sterker nog: Boot slaagt er niet eens in om Ishmaelia te bereiken, zoals het land in de roman wordt genoemd. De boot gaat niet en veel meer dan wat halfverzonnen getuigenverklaringen zijn er niet uit het belegerde land. Maar luisteren en improviseren kan Boot wel, of beter gezegd: struikelen en gokken, en op basis van wat hij hoort en vermoedt schrijft hij zijn verhaal. Het verslag dat hij naar de krant telegrafeert haalt onmiddellijk alle voorpagina’s en zijn talent voor journalistiek wordt hogelijk gewaardeerd.

Scoop is een beschrijving van de hysterische manier waarop er naar nieuws wordt gehongerd en hoe nieuws gefabriceerd wordt waar het er niet werkelijk is. En wie de boel het mooist bij elkaar verzint, krijgt de meeste waardering. Wat dat betreft is Scoop dus niet gedateerd. Maar Waugh/Boot probeerde greep te krijgen op het verhaal van een staatsgreep door een Europese dictator in een Afrikaans land. Dat is niet meer het materiaal waar tegenwoordig scoops van gemaakt worden: daarvoor schakelen we nu over naar een ziekenhuis in Los Angeles, waar de persconferentie over het testament van Michael Jackson elk moment kan beginnen.

Toef Jaeger

De literatuur is vaak een spiegel van de actualiteit. In deze rubriek elke week de koppeling tussen het actuele en fictie