Brüno en de marges van goed fout

‘Wow, dat was goed fout zeg”, giebelde een jonge kijker na afloop na. We kwamen uit Brüno, volgende week in de bioscoop. Brüno is de jongste afsplitsing van de Britse komiek Sacha Baron Cohen, die zijn televisiedebuut maakte in Da Ali G Show. Hij is tv-journalist van het Oostenrijkse glamourprogramma Funkyzeit. Een hysterische relnicht, de nachtmerrie van celebs en macho’s. En peilloos dom zoals zijn voorgangers: ‘witte neger’ Ali G, antisemiet Borat uit Kazachstan.

Brüno zet elk denkbaar vooroordeel over homoseksuelen in de vijfde versnelling. Hij is een huppelend, hysterisch giechelend modepoppetje, dat routineus complete champagneflessen in zijn gebleekte anus laat verdwijnen. Hij bespringt oversekst elke man en heeft een pygmee als vriendje (een metafoor voor minderjarig, vermoed je). Tikt Brüno in ruil voor een iPod een echte Afrikaanse baby op de kop, dan wiegt hij dat nieuwe modeaccessoire met een dildo, noemt hem een ‘echte lullenmagneet’ en neemt hem mee naar een orgie in zijn bubbelbad.

Distributeur UPI stelt dat Brüno „provocerende komedie gebruikt om krachtig zijn licht te laten schijnen over de absurditeit van vele soorten intolerantie en onwetendheid, inclusief homofobie”. Hij dwingt zowel het bioscooppubliek als de mensen die hij ontmoet en filmt „hun eigen stereotypen, vooroordelen en ongemak onder ogen te zien”. Iemand als de Republikeinse presidentskandidaat Ron Paul, die Brüno in zijn slaapkamer tracht te verleiden, of een arena vol harige bierbuiken uit Arkansas die getuige zijn van een kooigevecht dat op mannenliefde uitloopt.

Homo-organisaties reageren slimmer op Brüno dan de ‘glorieuze natie’ Kazachstan in 2006 op Borat. Geen woede, al is men soms ‘bezorgd’, vooral over de minder intelligente kijkers die de grap missen en in hun homofobie worden bevestigd. Maar ach, laten we niet kinderachtig doen. Om elke twijfel weg te nemen, vonden de makers homo-icoon Elton John bereid in de aftiteling op te treden.

Want de marges van goed fout zijn smal. Voor je het weet ben je gewoon fout, en dat kan filmmaatschappij UPI zich niet veroorloven met deze potentiële monsterhit: Borat kostte 18 miljoen dollar en leverde 265 miljoen op. Zo bleek een grap over Michael Jackson razendsnel uit Brüno gesneden toen de King of Pop enkele uren voor de première overleed. Over de doden niets dan goed: zoveel goede smaak heeft Brüno wel.

De makers stellen dat ze hun doel hebben bereikt als het publiek dat om Brüno schatert daar direct een ongemakkelijk gevoel over krijgt. Want waarover lachen we echt bij Brüno, Ali G. en Borat? Soms om een ontmaskerd vooroordeel, meestal gewoon om een hitsige homo, een domme hiphopneger of een maffe Turk. Sacha Baron Cohen heeft een handige manier gevonden om grappen te maken die anderen, de teloorgang van politieke correctie ten spijt, alleen in de kroeg fluisteren. Hij mag dat doen omdat hij vooroordelen ontmaskert. Wij mogen er om lachen vanwege dat goede doel. Al lachen we natuurlijk eigenlijk om die homo, neger en Turk.

Is dat goed fout of fout goed? Correcte humor bestaat niet. In elk geval brengt Baron Cohen met Brüno, Borat en Ali G. hypocrisie op een hoger niveau van verfijning. En dat is een definitie van beschaving.

    • Coen van Zwol