Premier Kroatië onverwachts weg

De Kroatische premier Ivo Sanader is gistermiddag volkomen onverwacht afgetreden. Hij veroorzaakt een politieke crisis op het moment dat de economische terugval in volle omvang zichtbaar wordt en de Kroatische EU-toetreding is vertraagd.

In een inderhaast ingelaste persconferentie zei Sanader terug te treden uit de politiek. „Na twintig jaar zit mijn taak erop.” Hij ontkende een gooi te willen doe naar het presidentschap, waarover eerder werd gespeculeerd. Zijn vertrek, zei hij, was ingegeven door persoonlijke redenen. Maar hij liet ook frustratie doorschemeren over het onopgeloste grensconflict met Slovenië. Daardoor heeft Kroatië nog geen datum voor toetreding tot de EU kunnen zekerstellen.

Overrompelde Kroaten gissen naar zijn motieven. Theorieën die rondgaan variëren van een ernstig zieke dochter tot verzet tegen mogelijk zware Brusselse druk om voor Slovenië te zwichten.

Sanader, premier sinds 2003, was de afgelopen jaren een van de voortrekkers van de Europese integratie. Hij geldt als succesvol diplomaat, die het imago van Kroatië verbeterde na de dood van de nationalistische president Tudjman. Hij wist de extreme nationalisten binnen zijn rechts-conservatieve partij (HDZ) op een zijspoor te manoeuvreren.

Economisch opereerde hij weinig daadkrachtig, wat afgelopen maanden steeds duidelijker werd. Kroatië is zwaar getroffen door de economische crisis. Het bruto nationaal product kromp in het eerste kwartaal dit jaar met 6,7 procent. De werkloosheid stijgt snel.

Leider van de sociaal-democratische oppositie Milanovic beschuldigt Sanader als eerste het zinkende schip te verlaten. Hij wil nieuwe verkiezingen, maar kan die waarschijnlijk niet afdwingen. Sanader wordt zeer waarschijnlijk voorlopig opgevolgd door Kosor, nu minister van Familie en Veteranen.

Interview met Sanader uit 2008 op nrc.nl/buitenland