Hoeveel mondkapjes bestellen we?

Mondkapjes, antibacteriële zeep en eigen Tamiflu. En natuurlijk een draaiboek.

Zo bereiden de belangrijke maatschappelijke sectoren zich voor op de griep.

Mentzel, Vincent

Hoeveel mondkapjes en flesjes antibacteriële handgel zullen we bestellen? En hoe staat het met de klosjes die de ramen openhouden en zorgen voor de aanvoer van frisse lucht?

Over dit soort vragen buigt zich deze maandagmiddag het ‘griepteam’ van spoorbeheerder ProRail. Om het bedrijf voor te bereiden op de komende griepgolf vergadert het negenkoppige team sinds kort één keer per week.

Directe aanleiding voor de formatie van een griepteam was een brief van de overheid. Het kabinet is zeer beducht voor de komst van de Mexicaanse griep naar Nederland. Zoals het ministerie van Binnenlandse Zaken schrijft op de eigen website:

De vraag is niet óf, maar wannéér een grieppandemie uitbreekt. In het ernstigste scenario zal er sprake zijn van 5 miljoen zieken, 80.000 doden, grote economische schade en verstoring van het dagelijkse leven. Geschat wordt dat sprake zal zijn van 30 tot 50 procent uitval van medewerkers bij bedrijven en overheidsinstanties. Daardoor komen basisvoorzieningen voor de bevolking in gevaar. Alle organisaties moeten zich daarom voorbereiden op een grieppandemie door het treffen van afdoende maatregelen. Met name organisaties die vitale producten en diensten leveren zijn hiervoor verantwoordelijk.

ProRail valt onder de ‘vitale sector transport’. Dus brachten de leden van het griepteam de afgelopen maand alle taken van het bedrijf in beeld – en stelden ze vast welke onmisbaar zijn om de treinen veilig te kunnen laten rijden. Daarna keken ze naar hoe je de taken van ziek personeel zou kunnen overnemen. De maatregelen werden ingedeeld per absentiepercentage.

En de oplossingen? Veiligheidsmanager Peter Prak, die het griepteam leidt: „Als op het hoogtepunt van de griep eenderde van de medewerkers thuiszit, dan zullen verloven worden ingetrokken, werkplekken worden samengevoegd en trainingen uitgesteld. En uiteindelijk komt er ook een verminderde dienstregeling.”

Daarnaast moeten werknemers worden beschermd tegen besmettingsgevaar. Voor personeel dat aan een bureau werkt, is thuiswerken een optie. Voor de productiewerkers die hun werk niet mee naar huis kunnen nemen, komen er mondkapjes. Vergaderingen en andere bijeenkomsten zullen worden uitgesteld, om het contact te verminderen.

En wat doen andere vitale sectoren? Maken zij ook de ‘continuïteitsplannen’ waar Binnenlandse Zaken om heeft gevraagd – en waarvoor het ministerie ‘toolboxen’ beschikbaar stelt met daarin onder meer de brochures Handleiding bedrijfscontinuïteit bij grieppandemie en Wat kan uw bedrijf ondernemen tegen een grieppandemie? Een kleine rondgang.

Energie

Energiebedrijf Essent heeft deze week „de handdoekrollen op het toilet vervangen door tissues”, zegt een woordvoerder. Ook de zeep is sinds kort antibacterieel. Verder heeft het energiebedrijf een eigen voorraad van het anti-griepmedicijn Tamiflu ingeslagen, net als een flinke lading mondkapjes.

Energiebedrijf Eneco, zegt een woordvoerder, „heeft een order geplaatst voor Tamiflu”. Dienstreizen naar Mexico en de Verenigde Staten zijn afgelast. Daar is de kans op besmetting nog steeds het grootst. Sinds mei is bij Eneco een griepteam aan de slag.

Een speciaal continuïteitsplan had Essent niet nodig: drie jaar geleden al heeft een pandemieteam een draaiboek opgesteld, waarin staat beschreven wat de kritieke functies binnen het bedrijf zijn, wie deze bemannen én wie de vervangers zijn. Eneco heeft de pandemiedraaiboeken aangepast aan de komende griep.

De Tamiflu, zegt de woordvoerder van Essent, „is vooral bedoeld om de werknemers met kritieke functies op de been te houden”. Volgens hem zal „door al deze maatregelen de energievoorziening niet in gevaar komen.”

Drinkwater

Waterbedrijf Oasen heeft vijf weken geleden een griepteam opgericht. Het team heeft de pandemie ingedeeld in twee fasen. Eerst is er de koude fase, „dat is de fase waar we nu in zitten”, zegt een woordvoerder. „In deze fase hebben wij folders gestuurd naar het personeel waarin de geplande maatregelen staan. Ook zijn we gestopt met rondleidingen voor scholen door ons bedrijf, omdat enkele scholieren in de buurt ziek zijn geworden.”

De maatregelen in de warme fase zijn ingrijpender. „Iedere werknemer krijgt een setje met daarin een mondkapje, zakdoekjes en desinfecterende gel. We stimuleren het gebruik van de eigen auto en raden werknemers aan van huis uit te werken.”

Voedsel

MKB (kleine en middelgrote bedrijven), VNO-NCW (grotere bedrijven) en het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL, de brancheorganisatie voor supermarkten) geven de adviezen van de overheid door aan hun leden. Het MKB begint daarnaast deze zomer „een speciale griephelpdesk, om de vragen van ondernemers over de griep te beantwoorden”.

Voor kleinere bedrijven kan het moeilijk worden om open te blijven als een deel van de werknemers ziek is, zegt Ton Schoenmaeckers, secretaris van het MKB. „Eventueel zouden meerdere kleine bedrijven zich kunnen verenigen om elkaar te helpen.”

Supermarkten móéten open blijven, zegt Marc Jansen, ‘hoofd consument en kwaliteit’ van het CBL. „Ze moeten dus ook weten wat te doen als de aanlevering van goederen stokt. Maar een maatregel als het weigeren van contant geld (iedereen heeft het in zijn handen gehad) moet van de overheid komen.”

Een belangrijke rol speelt arbeidsomstandighedenorganisatie ARBO. Volgens ‘operationeel directeur’ Gerrit Jan van der Meent stroomlijnt ook zijn organisatie de informatiestroom van de overheid naar bedrijven. „En wij zijn bezig met het coördineren van de vaccinaties. Verschillende bedrijven hebben ons gevraagd bij hen te komen vaccineren, zodat hun werknemers niet in de rij hoeven te staan bij de huisarts.”

Gezondheid

Volgens Louwrens Boomsma van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) „zijn er verschillende scenario’s mogelijk” als op het hoogtepunt van de Mexicaanse griep óók huisartsen ziek worden. „Je kunt denken aan het uitstellen van bloeddruk- en diabetesmetingen. En om de praktijk draaiende te houden, zouden bijvoorbeeld gepensioneerde artsen, basisartsen en co-assistenten kunnen bijspringen.” Het NHG biedt cursussen aan over wat de griep inhoudt, hoe je de diagnose stelt en wie de gevoelige patiënten zijn, maar ook over de organisatie van de praktijk.

Bijna alle ziekenhuizen „hebben intussen een griepteam samengesteld”, zegt een woordvoerder van de Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). „De meeste ziekenhuizen hebben wel algemene draaiboeken, maar die moeten worden aangepast aan de pandemie.”

De ziekenhuizen baseren zich daarvoor op informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, dat een landelijk draaiboek ter beschikking heeft.