Daal af in een Filippijnse pornobioscoop

scene uit de film Serbis (2008) FOTO: Paradiso

Serbis Regie: Brillante Mendoza. Met: Gina Pareño, Jacklyn Jose, Julio Diaz. In: Filmmuseum, A’dam. * * *

Met Serbis als openingsfilm geeft het Filmmuseum een mooie aftrap aan z’n zomerprogramma Previously Unreleased. Daarin staan films centraal die, meestal geheel onterecht, niet in de Nederlandse bioscopen werden uitgebracht.

In de eerste week is het meteen heftig afdalen in de onderwereld van een Filippijnse pornobioscoop, want daar speelt Serbis zich af. De film van voormalig art director en reclamemaker Brillante Mendoza werd vorig jaar na z’n première in Cannes even gepassioneerd toegejuicht als uitgefloten. Dus dan is er wat aan de hand.

Serbis is een intense, benauwde en benauwende film. Hij duwt en trekt de toeschouwer voort door krappe gangetjes en over smalle trappetjes van het doolhofbouwsel waar de bioscoop van de familie Flor gevestigd is. Ooit runden zij een bloeiend filmbedrijf. Nu is het een verlopen locatie die als officieus homobordeel dienst doet. Ondertussen hebben de familieleden zo hun eigen problemen op het gebied van seks en liefde.

Regisseur Mendoza werd met zijn eerdere film Slingshot de Filippijnse opvolger van de Deense Dogma-film of een erfgenaam van het Italiaanse neorealisme genoemd. Dat wil vooral zeggen dat zijn films een tegenwicht aan Hollywood bieden door onopgesmukt en rauw het leven te observeren. Films waarin het niet om vertellen, maar om kijken gaat. Of zoals in het geval van Mendoza: ervaren. Hij sleurt je zijn wereld binnen. En precies op het moment dat je onontkoombaar in die filmwereld gevangen zit, doorbreekt Mendoza die illusie weer. Alles blijkt zelfontbrandend celluloid.

Serbis is zowel een hommage aan, als een klaagzang voor de Filippijnse film genoemd. De Filippijnen hebben een van de oudste en meest lucratieve filmindustrieën. De bezoekcijfers zijn er ondanks de digitale revolutie nog steeds hoog. Toch zou zonder die digitalisering de nieuwe, experimentele generatie, waarvan Mendoza nog de meest toegankelijk films maakt, niet kunnen zijn doorgebroken. De traditionele industrie ziet niets in het soort films dat hij en zijn landgenoten Lav Diaz, Khavn en Raya Martin maken.

Dat we in Nederland goed op de hoogte van de Filippijnse cinema zijn, hebben we aan het Filmfestival Rotterdam te danken. De meeste filmmakers zijn er al een paar jaar vaste gast, met als hoogtepunt een door filmcriticus Noel Vera samengesteld retrospectief in 2006. De Filippijnse filmmakers zijn trots op hun filmcultuur en z’n ons vaak onbekende helden. Raya Martin creëert in zijn werk een nieuwe filmgeschiedenis door een soort fake jarentwintigfilms te maken. Khavn recyclet complete VHS-banden met seventies-klassiekers in zijn werk. En Mendoza brengt in Serbis een droefgeestige ode aan de teloorgang van de bioscoopcultuur en brandt een kijkgat in zijn film om de wereld erachter te tonen.

Dankzij het Filmmuseum zijn veel films van Previously Unreleased nu beschikbaar voor distributie. Filmliefhebbers: goed de filmladder in de gaten houden dus. Of naar Amsterdam.

Dana Linssen

    • Dana Linssen