Turkije schuift toch langzaam richting EU

Het verzet in Europa tegen een Turks EU-lidmaatschap groeit op diverse fronten.

Maar Turkije houdt vol. „Wij doen ons huiswerk en komen steeds verder.”

EU-poster in Istanbul. (Foto AFP) (FILES) In this file picture taken on July 2, 2005 a Turkish woman wearing a headscarf walks past posters sporting a woman veiled by the European Union flag in central Istanbul. Five years after a "big bang" took the European Union deep behind the former Iron Curtain, enlargement fatigue, worsened by the economic crisis, has gripped the bloc. Institutional hurdles and divisions over whether mainly Muslim Turkey should be allowed in have added to fallout from the financial turmoil to dampen enthusiasm for Europe, to the detriment of Balkan nations that want to join. AFP PHOTO/CEM TURKEL AFP

Het gaat níét over democratie, mensenrechten of de doorvoer van gas over Turks grondgebied naar Europa. In Brussel praten ambtenaren van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, en diplomaten uit Turkije sinds gisteren over belastingwetgeving. Om bij de EU te gaan horen, moet Turkije zijn belastingen aanpassen aan de Europese regels.

Het is een nieuw ‘hoofdstuk’ in de onderhandelingen over de toetreding van Turkije tot de EU. En dát er wordt onderhandeld over toetreding is vandaag de belangrijkste boodschap van Brussel en Ankara. Heel langzaam komt Turkije dichter bij de EU. Ook al zeggen de Franse president Sarkozy en de Duitse Bondskanselier Merkel dat ze Turkije er niet bij willen hebben, en ook al waren er extreemrechtste partijen die bij de Europese verkiezingen van begin juni opvallend veel kiezers trokken door een campagne tegen het Turkse EU-lidmaatschap.

Nu die verkiezingen voorbij zijn, vond de Turkse regering het dringend nodig de EU-landen duidelijk te maken dat Turkije vast van plan is lid te worden, zoals aan Turkije is beloofd. De Turkse ministers van Europese Zaken en van Buitenlandse Zaken en de Turkse premier zelf waren eind vorige week in Brussel om dat nog eens heel hard te zeggen – harder dan de Brusselse ambtenaren en diplomaten van Turkije gewend zijn.

Tijdens een ontbijt met journalisten noemde Erdogan de Europese politici die tegen EU-lidmaatschap voor Turkije zijn „kleingeestig” en „populistisch”. Het was „heel erg verkeerd” om Turkije als campagnemateriaal te gebruiken, zei hij. En: „Wij geven nooit op. Wij zijn geduldig, we doen ons huiswerk en we komen steeds verder.”

Maar ver is Turkije na vier jaar onderhandelen nog niet. En dat het moeizaam gaat, zeggen ambtenaren in Brussel, komt door Turkije zelf. De EU wil dat het land sneller wetten en regels verandert waardoor Turkije democratischer wordt en de mensenrechten beter worden beschermd en de EU eist dat schepen en vliegtuigen uit EU-land Cyprus op Turks grondgebied mogen komen.

Maar de Turkse ministers en de premier waren gekomen voor de aanval. Snapten de EU-landen wat Turkije voor hun economie kon betekenen? Wisten ze hoe het bij de anderhalf miljard moslims in de wereld zou overkomen als Turkije werd geweigerd als lid?

Maar Turkije wilde niet alleen dreigen, Turkije, zei minister van Europese Zaken Egemen Bagis, wil de sympathie van de Europese volken voor zich winnen. „Daar werken we aan.”

Ambtenaren in Brussel waren onder de indruk, ook al zeiden de ministers niets nieuws. „Ze komen hier en ze zeggen het hard”, zegt een van hen. „Zoals ze het eerder alleen in Turkije zeiden.”

De Turkse onderhandelaars staan in Brussel bekend als scherp en professioneel. Dat er vanaf vandaag wordt gesproken over belastingen, ging niet vanzelf: Turkije wilde, om maar wat te noemen, minder accijns heffen op de Turkse raki dan op andere sterke drank, zoals Griekenland dat doet met zijn ouzo – tegen de zin van de Europese Commissie. Maar Turkije gaf toe.