Nederland zit niet vooraan

Balkenende en Bos gaan beiden naar Washington toe als diplomatiek offensief.

De regering-Obama heeft veel vrienden en Nederland zit niet langer op de eerste rij.

Vicepremier Wouter Bos (Financiën, PvdA) heeft deze week in Washington bij zijn ambtgenoot Timothy Geithner gepleit voor Nederlandse deelname aan de conferentie van de G20 in september in Pittsburgh, Pennsylvania. In de G20 zitten de twintig belangrijkste economieën van de wereld.

Het Amerikaanse bezoek van Bos maakt deel uit van een breder diplomatiek offensief. Over twee weken ontmoet premier Balkenende president Obama. Volgens Bos toont dit aan dat de VS Nederland zien als bijzondere bondgenoot. „Veel Europese collega’s zijn hier nog niet ontvangen en krijgen niet zo veel tijd als Balkenende en ik”.

Het is echter een publiek geheim dat Nederland moeite heeft eenzelfde hechte relatie met de regering-Obama op te bouwen als er eerder bestond met de regering-Bush. Omdat Nederland in 2003 de invasie van Irak steunde, en later als een van de eerste NAVO-lidstaten troepen stuurde naar Afghanistan, had Balkenende gemakkelijk toegang tot Obama’s voorganger George W. Bush. Diens slechte verhouding met Duitsland en Frankrijk maakte het ook voor de VS interessant om bilateraal zaken te doen met Nederland.

Onder Obama is het anders. Geen van de grote Europese landen is sceptisch over zijn beleid. Het kabinet liet bovendien al vroeg een kans liggen om een bijzondere relatie met de regering-Obama aan te knopen. Obama’s mensen hoopten dat Nederland inzake Guantánamo Bay dezelfde rol wilde vervullen die het onder Bush speelde wat betreft Irak en Afghanistan. Maar tot teleurstelling van Obama’s medewerkers weigerde Nederland gevangenen uit de terreurgevangenis op te vangen. Omdat Italië, Frankrijk, Portugal en België later op dit punt wel toezeggingen deden, kan Den Haag op dit gebied geen voorhoederol meer vervullen.

Wel beloonde minister Clinton (Buitenlandse Zaken) Nederland voor zijn inzet in Afghanistan. Eerst door het kabinet de organisatie van de Afghanistan-conferentie te gunnen, later door minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) te complimenteren toen hij in april Washington bezocht. Maar de geplande stopzetting van de huidige missie in Uruzgan, eind 2010, zorgt er ook voor dat Nederland niet meer automatisch op de eerste rij zit in Washington.

Het kabinet probeert nu in financieel-economisch opzicht sympathie te winnen in Washington. Bos benadrukte gisteren dat Nederland, in tegenstelling tot andere Europese landen, de bezorgdheid van de VS deelt over mogelijke ineenstorting van Oost-Europese economieën. Ook zei hij het eens te zijn met Geithner over verbeterd toezicht.

Toch zegde Geithner niet toe dat Nederland kan deelnemen aan de G20-conferentie. Nederland is formeel geen lid van de G20, maar werd de laatste twee keer op het laatste moment alsnog uitgenodigd. „Ik heb geen reden om aan te nemen dat het nu anders zal lopen”, zei Bos.

    • Tom-Jan Meeus