Hoezo ophoepelen na een tweede gele kaart?

Met onder meer een toets en een huurverbod voor asocialen denkt Rotterdam de burenoverlast te kunnen bestrijden. „Met een beetje pech kan je straks nergens meer terecht in Nederland.”

Vraagtekens overheersen bij het Rotterdamse SP-raadslid Leo de Kleijn. „Onze wethouder verklaart een deel van Rotterdam domweg tot verboden gebied voor sommige bewoners, op basis van eigen onderzoek en het koppelen van allerlei privacygevoelige informatie. Dat is me nogal wat.” Hij eist dan ook „zo snel mogelijk” tekst en uitleg van wethouder Hamit Karakus (wonen, PvdA) over de gisteren afgekondigde aanpak van woonoverlast.

Rotterdammers die hun buren aanhoudende overlast bezorgen, lopen per vandaag het risico binnen drie maanden uit hun huurwoning te worden gezet. Elders in de stad of in een van de randgemeenten krijgen deze asocialen een allerlaatste kans. Wie ook die verspeelt, komt op straat te staan.

Aldus Karakus, die gisteren tevens een huurverbod afkondigde voor notoire ordeverstoorders. Zes woningcorporaties gaan daartoe gegevens uitwisselen met de politie. Wie de ‘Tokkie-toets’ vervolgens niet doorstaat, kan fluiten naar een woning. Rotterdam telt al genoeg kwetsbare achterstandswijken, luidt de boodschap. Overigens vermeed Karakus de naam Tokkie gisteren zorgvuldig. De advocaat van de eens zo populaire tv-familie heeft gedreigd een forse schadeclaim in te dienen bij de gemeente wegens smaad.

Rotterdam wijkt af van de aanpak die elders in Nederland in zwang is geraakt. Amsterdam opende twee jaar geleden aan de rand van de stad vijf Skaeve Huse: containerwoningen naar Deens voorbeeld waar probleemhuurders onder toezicht wonen. Arnhem, Utrecht en Tilburg beschikken inmiddels ook over dergelijke ‘hufterhutten’. Kampen was begin jaren negentig de eerste gemeente die ‘asocontainers’ neerzette.

Volgens Karakus staat het verzamelen van informatie niet op gespannen voet met de privacywetgeving. „Dat wil ik dan nog wel eens zien”, reageert advocaat Ton Rhijnsburger van het Advokatenkollektief Rotterdam. Hij is gespecialiseerd in het huurrecht, en staat zowel daders als slachtoffers van burenoverlast bij. Hij noemt de maatregelen „een typisch Rotterdamse vondst”, want: „Het is die aloude spierballentaal, met de botte bijl als het zogenaamde heilige wapen”.

Rhijnsburger vreest dat de Rotterdamse aanpak in praktijk zal leiden tot willekeur. „Je hoeft als bewoner maar twee of drie buurtgenoten tegen je te hebben en voor je het weet, draag je tot in lengte van dagen het stempel ‘asociaal’ met je mee.” Met alle gevolgen van dien. Zeker nu het koppelen van bestanden „steeds meer in de mode raakt”, zegt Rhijnsburger. „Met een beetje pech kan je straks als woningzoekende nergens in Nederland meer terecht.”

Net als het College Bescherming Persoonsgegevens houdt de Rotterdamse ombudsman zich voorlopig op de vlakte. „Pas zodra wij klachten van burgers ontvangen, gaan wij aan de slag”, zegt plaatsvervangend hoofd Simon Matthijssen. Maar het experiment – volgend voorjaar volgt de evaluatie – heeft „uiteraard onze warme belangstelling”.

Dat geldt ook voor de lokale politiek. Met de maatregelen komt Karakus tegemoet aan de wens van Rotterdams grootste oppositiepartij Leefbaar. „Twee keer geel is rood en betekent ophoepelen”, zei Leefbaar-raadslid Robert Simons vorige maand bij de presentatie van zijn onderzoek naar ‘burenterreur’. Bijval kreeg hij eerder van een andere oppositiepartij, de VVD. „Vroeger bracht je een onruststoker naar de Delftse Poort en stuurde je hem met z’n knapzak de stad uit”, stelde raadslid Kees de Gruiter begin april.

Ook bestuursvoorzitter Martien Kromwijk van Woonbron, een van de zes woningcorporaties waarmee Karakus optrekt, ervaart de maatregelen als „een welkome steun in de rug”. In de Rotterdamse volkswijk Spangen voert zijn corporatie al enkele jaren strijd tegen „bewoners die het voor anderen verpesten, en die voorkomen dat wij kunnen voldoen aan onze plicht: het bieden van ongehinderd woongenot”. Dat gevecht, met als inzet uithuisplaatsing, eindigt veelal bij de kantonrechter. „Meestal winnen we, want we hebben het hier niet over zielige gevallen.” Door het opbouwen van een belastend dossier menen Karakus en Kromwijk juridisch nog sterker te staan.

SP-raadslid De Kleijn wil dat best geloven. Toch is hij niet overtuigd van het nut en de noodzaak. Hij hekelt vooral de screening vooraf. „Je loopt het risico dat mensen hun heil bij particuliere woningbezitters gaan zoeken.” Zeker in Rotterdam-Zuid regeren de huisjesmelkers, weet hij. „Uitbuiting lijkt me niet het doel.”

Advocaat Rhijnsburger is nog stelliger: „Burenoverlast los je niet op vanuit het stadhuis, dat doe je als bemiddelaar op de plek zelf.”

Actieplan woonoverlast R'dam op nrc.nl/binnenland

    • Mark Hoogstad