Drankprobleem vooral bij betere postcodes

Er doemt een nieuwe groep op met een drankprobleem: welgestelde ouderen. Zij zijn de eerste generatie die er een gewoonte van maakte om wijn te drinken bij het eten.

„Ik ben weer ondernemer”, zegt Kees Boon (67). In zijn stem klinkt triomf. Vroeger had hij ook een bedrijf, im- en export in chemische producten, met acht werknemers. Hij was een geslaagd man. Maar de alcohol kreeg hem „in de wurggreep”. Hij was altijd al een „stevige innemer” maar zijn echtscheiding, op zijn 45ste, was de genadeslag. Zijn verslaving duurde vijftien jaar. In die periode raakte hij alles kwijt, zijn drie kinderen, zijn vrienden, zijn bedrijf. „Ik moest kennelijk veel verliezen om mijn omslagpunt te bereiken.” Hij ging naar een kliniek en trok zich aan de haren uit het moeras. „Het was het gevecht van mijn leven.”

Nu is hij opnieuw ondernemer. Hij is directeur van de Stichting Zelfhulp en Verslaving, een overkoepelende organisatie waarbij alle zelfhulpgroepen van Nederland voor welke verslaving dan ook – aan seks, gokken, drugs, medicijnen, drank en nicotine – zijn aangesloten. Boon geeft voorlichting op scholen, evalueert methodieken, zet met hulp van Teleac een programma tegen verslaving op.

Boon behoorde tot de groep, waarover het Trimbosinstituut, gespecialiseerd in onderzoek naar alcohol, drugs en geestelijke gezondheidszorg, gisteren alarmerende berichten bekendmaakte. Senioren, zo blijkt, kampen in toenemende mate met een alcoholprobleem. Stonden in 1998 nog ‘slechts’ 3.154 mensen van 55 jaar en ouder ingeschreven bij instellingen voor verslavingszorg, in 2007 waren het er 7.241. Dat is meer dan een verdubbeling. Gecorrigeerd voor de vergrijzing (er zijn meer ouderen dan in 1998) blijft er nog altijd een groei over van 89 procent. Bij jongeren is de stijging 37 procent. Daarbij neemt ook het aantal ouderen toe dat langer dan tien jaar tegen de alcohol vecht. Het aantal vrouwen met een drankprobleem groeit harder dan het aantal mannen.

Voor oudere vrouwen geldt meer dan een ‘standaardglas’ per dag als een probleem, voor oudere mannen meer dan twee glazen.

Dit is het topje van de ijsberg, zegt Rob Bovens, coördinator alcoholpreventie ouderen bij het Trimbosinstituut. „Het gaat hier om ouderen die hulp hebben gezocht. Geëxtrapoleerd naar het totaal aantal ouderen gaan wij er vanuit dat er minimaal 150.000 oudere probleemdrinkers zijn, op een totaal van 800.000. Op basis van deze cijfers weten we zeker dat er over tien jaar minimaal 300.000 oudere probleemdrinkers zijn.”

Volgens Bovens is het vooralsnog een „voorhoedeprobleem van babyboomers” en een „welgesteldenprobleem”. „Het blijkt meer dan gemiddeld een probleem van de ‘betere postcodes’. Uit onderzoek van de regionale GGD bleek eind 2008 het drankmisbruik onder 55-plussers in de welgestelde gemeente Bloemendaal twee keer hoger dan het landelijke gemiddelde. Een hoge opleiding en inkomen blijken gunstige factoren.”

Oorzaken zijn volgens Bovens het sociale isolement van veel 55-plussers en de vrije tijd waarover zij beschikken. „En ze zijn de eerste generatie, die een gewoonte maakte van wijn drinken bij het eten. Er is ook een verband met wat ik de ‘verbraderisering’ van Nederland noem: elk feestje, iedere barbecue is aanleiding om een fles open te trekken.”

Het Trimbosinstituut wil bij de overheid op ouderen gericht beleid bepleiten en het wil bevolkingsenquêtes houden, zodat niet alleen om hulp vragende ouderen in de cijfers zijn terug te vinden.

Kees Boon raadt mensen, die willen weten of ze een drankprobleem hebben, aan de website www.drinktest.nl te bezoeken. „Ik ben een nieuw leven begonnen en loop weer marathons. Maar ik weet dat ik altijd verslaafd blijf.”

Onderzoek Trimbosinstituut op nrc.nl/binnenland

    • Pieter Kottman