Brussel helpt Bijlmer

De Bijlmer bloeit op met subsidie uit Brussel. Een nieuw theater getuigt ervan.

Maar als het aan Nederland ligt, is het snel afgelopen met het „rondpompen” van geld.

Het interieur van het nieuwe Bijlmer Parktheater dat op 9 oktober de deuren opent. (Foto Roger Cremers) Nederland, Amsterdam, 24-06-2009 Het Bijlmerparktheater is in aanbouw aan het Anton de Komplein in Amsterdam Zuidoost. Het is een bouwwerk van Architectenbureau Paul de Ruiter. Circus, dans, muziek en theater vinden dan een plek in drie grote studio's en een theaterzaal met 277 zitplaatsen. Het Bijlmer Parktheater is een multifunctioneel pand geworden voor vier gebruikers; Circus Elleboog, Krater Theater, de Jeugdtheaterschool en de Theaterwerkplaats. Allen professionele organisaties op het gebied van theatertalentontwikkeling, cultuur educatie, productie en programmering. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

Al ruim tien jaar zet Ernestine Comvalius zich samen met verschillende culturele organisaties in voor de komst van een buurttheater in Amsterdam-Zuidoost. „Jarenlang werden alle plannen voor een theater naar de prullenbak verwezen: onhaalbaar.” Met steun van de Europese Unie lukt het nu toch.

Comvalius is directeur van het Bijlmer Parktheater, dat nu nog midden op een stoffige bouwplaats ligt. In de hal leggen bouwvakkers de laatste hand aan de inrichting. De zaal is klaar, evenals de repetitiestudio’s. Begin oktober moet de rest van de inrichting gereed zijn, net als de bestrating buiten. Dan is de officiële opening.

Het theater biedt plaats aan 277 bezoekers. De zaal is geschikt voor zowel circus- als theatervoorstellingen. Het Bijlmer Parktheater wil niet alleen een prestigieus buurttheater worden voor de bewoners van Zuidoost, maar ook een culturele trekpleister voor de hele stad. Volgens een programmeur van het theater, Fako Kluiving, wordt het Bijlmer Parktheater „het Carré van Zuidoost”.

De nieuwe trekpleister van de Bijlmer kost in totaal 7,6 miljoen euro. Hiervan is 1,9 miljoen euro betaald door de EU. De subsidie is onderdeel van het Doelstelling 2-programma, een subsidieprogramma dat zich richt op het verkleinen van economische verschillen binnen Europese regio’s. In totaal ontving het Stadsdeel Zuidoost tussen 2000 en 2008 ruim 14 miljoen euro aan Europese subsidies.

Eigenlijk is de Nederlandse regering tegen EU-subsidies voor regionaal beleid in Nederland. Staatssecretaris van Europese Zaken Frans Timmermans (PvdA) laat via een medewerker weten: „De fondsen zouden zich moeten richten op de minst welvarende lidstaten.”

Bij de oppositiepartij VVD vinden ze dit ook. Het was een speerpunt in de campagne van lijsttrekker Hans van Baalen bij de Europese verkiezingen. Verscheidene malen zei hij „een einde te willen maken aan het nodeloos rondpompen van geld via Brussel”. Als vrijwel de gehele Nederlandse politiek tegen het ontvangen van deze subsidies is, waarom krijgt Nederland ze dan?

Bij het vaststellen van de EU-begroting voor 2007-2013 stelde Nederland al voor het geld alleen in de armste landen te besteden. Maar ook grote, rijkere landen als Spanje kregen nog flink veel steungeld en wilden daar niet in één keer afstand van doen. Eind 2005 werd daarom afgesproken dat de subsidies deels naar de rijkere landen zouden blijven gaan. Dus eiste Nederland ook zijn aandeel op. Tot 2013 is er 1,9 miljard euro voor Nederland gereserveerd.

Elvira Sweet (PvdA) ziet ook de voordelen van de Europese subsidies. Ze is voorzitter van stadsdeel Zuidoost. „Om in aanmerking te komen voor het Europese geld moesten we zelf co-financiering regelen, anders werd de 14 miljoen niet uitgekeerd.” Hierdoor kreeg het stadsdeel volgens Sweet veel makkelijker en sneller geld uit gemeentelijke en nationale fondsen. In totaal 32 miljoen. „Anders had dat twintig jaar geduurd.”

Ook in het Bijlmer Parktheater zijn ze blij met het Brusselse geld. Alleen de bureaucratie rond de subsidie valt Comvalius tegen. Gedurende het proces werd duidelijk dat de EU als voorwaarde stelt dat het project ook economische potentie moet hebben.

Zo moet het theater onder andere zeventien nieuwe arbeidsplaatsen creëren, jaarlijks 32.500 bezoekers trekken, 45 tot 50 stageplaatsen bieden en een opstap zijn voor jong talent. Wat betreft het gevraagde aantal bezoekers maakt Comvalius zich geen zorgen. Ze rekent zelfs op 40.000 bezoekers per jaar. De eisen voor het aanstellen van nieuw personeel en het grote aantal stagiaires leveren haar problemen op.

„Voor extra personeel en stagiaires worden we niet gecompenseerd, terwijl dat toch veel geld kost.” De stichtingen die onderdak vinden in het theater hebben al personeel in dienst. Zij worden niet ontslagen om ruimte te maken voor nieuw personeel. Comvalius: „Nu detacheren we het personeel van de stichtingen bij het theater.” Met deze constructie hoopt het Bijlmer Parktheater aan de eisen voor de verkregen subsidie te voldoen.

Volgens Comvalius was het onmogelijk op voorhand alle consequenties van de EU-subsidies te overzien. Gezien het traject dat het geld door de bureaucratie moet afleggen, is dit niet verwonderlijk. Comvalius kon niet rechtstreeks in Brussel om subsidie vragen, dat moest bij het stadsdeel. Dat moest op zijn beurt in samenspraak met de gemeente een aanvraag indienen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het ministerie regelde de aanvraag in Brussel.

„Je hebt echt een specialist nodig om wijs te worden uit de Europese subsidies”, verzucht Comvalius. „Ik vraag me af of Europa zich dat voldoende realiseert.” Toch overheerst een positief gevoel. „Toen we in 1998 met Krater Theater Jörgen Raymann naar Nederland haalden, kreeg ik van veel mensen commentaar dat het buurthuis in Holendrecht veel te klein was. Dankzij Europa hebben we in Zuidoost nu een prachtig theater waar we naast professionele voorstellingen ook jong talent in stijl kunnen laten debuteren.”

    • Sander Heijne