Bos erkent dat ABN en Fortis duurder zijn

Minister Bos (Financiën, PvdA) heeft voor het eerst erkend dat er eind vorig jaar 6,5 miljard euro extra is geïnvesteerd in de banken ABN Amro en Fortis Bank Nederland. Verkoop van die financiële instellingen dient volgens Bos 23,3 miljard euro op te brengen „om de totale investering terug te verdienen”.

Bos schrijft dat in een brief aan de Tweede Kamer. Daarin wordt opnieuw uitgelegd hoe het kabinet eind vorig jaar meer controle kreeg over ABN Amro nadat hier onduidelijkheid over was ontstaan.

Tot nu toe liet de minister in het midden of de genationaliseerde instellingen 16,8 miljard – het oorspronkelijke aankoopbedrag – of 23,3 miljard zouden moeten opbrengen bij verkoop.

ABN Amro en Fortis Bank Nederland werden in oktober vorig jaar voor 16,8 miljard euro uit het zieltogende Fortis-concern getild. De Nederlandse staat nam toen ook 50 miljard euro aan leningen over die Fortis Bank Nederland bij de Belgische Fortis-holding had afgesloten.

De aanvankelijke eigenaren van ABN Amro – Fortis Holding, Santander en Royal Bank of Scotland – hadden de Nederlandse bank in een aparte houdstermaatschappij ondergebracht. Dat was gedaan om ABN Amro later gedrieën te kunnen verdelen.

Bos koos ervoor om rechtstreeks in deze houdstermaatschappij te gaan participeren in plaats van via Fortis Bank Nederland. Daarnaast dreigde Fortis Bank Nederland niet te voldoen aan de solvabiliteitseisen van De Nederlandsche Bank, waardoor balansversterking nodig was.

Op 24 december vond daarom een ‘technische verhanging’ plaats. Hiertoe werd een deel van de leningen aan Fortis Bank Nederland – 6,5 miljard euro – omgezet in aandelen van de houdstermaatschappij. Volgens Bos was dat geen kapitaalinjectie, maar een boekhoudkundige transactie. Alleen formeel leidt het volgens de bewindsman tot een extra staatsdeelneming. De Europese Commissie vindt deze transactie wel een kapitaalinjectie. Commissaris Kroes van Mededinging stelt dat 6,5 miljard euro een prijs is die boven de toenmalige marktwaarde lag en waar Fortis Bank Nederland van heeft geprofiteerd. Zij vermoedt staatssteun die de mededinging verstoort omdat concurrenten van Fortis Bank Nederland benadeeld zouden worden.

De bonus van bestuursvoorzitter Gerrit Zalm van ABN Amro is eveneens gekoppeld aan het totaal van 23,3 miljard euro en niet aan de 16,8 miljard, aldus Bos in zijn brief aan de Tweede Kamer. Zalm krijgt voor iedere miljard euro verkoopwinst een ton bonus, met een maximum van 375.000 euro.