PvdA zoekt de 'volkse babbel'

Een teleurgestelde achterban evalueerde zaterdag de nederlaag van de PvdA bij de Europese verkiezingen. Wouter Bos betoonde „oprechte spijt”.

Geen duidelijk profiel, geen helder verhaal en geen smoel. Volgens een partijlid uit Groningen was het niet moeilijk de redenen samen te vatten die leidden tot de enorme nederlaag van de PvdA bij de Europese verkiezingen van 4 juni. Hij oogstte luid applaus. Net als het partijlid dat opmerkte: „Een PvdA’er die een officiële functie wil vervullen, heeft een volkse babbel nodig. Wie dat niet heeft, moet op cursus. Op kosten van de partij.”

De onvrede bleek groot onder de bijna tweehonderd PvdA-leden die zaterdag in Arnhem bijeen waren voor een partijraad. Niet alleen de verkiezingsnederlaag stond op de agenda. Ook de verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar. Op beide punten gingen de leden fors tekeer tegen de partijtop. Die stak de hand in eigen boezem. Nee, partijleider Wouter Bos had inderdaad niet in een interview de electorale aantrekkelijkheid van lijsttrekker Berman in twijfel mogen trekken. En nee, het hielp ook niet dat hij, zoals onlangs bekend werd, een zonnebril van 113 euro had gedeclareerd. Bos sprak hierover zijn „oprechte spijt” uit.

Maar de problemen zitten dieper, zo bleek niet alleen uit de opmerkingen van de partijleden, maar ook uit de toespraak van partijvoorzitter Lilianne Ploumen. Zij bracht enkele „akkefietjes” in herinnering waarin PvdA-bestuurders zich schuldig maakten aan „zelfverrijking en de onverantwoorde omgang met publieke middelen”. Binnenkort kan de partij een „erecode” voor bestuurders verwachten, want de „terugkerende incidenten” met „wat we in de volksmond simpelweg graaien noemen” raken juist een sociaal-democratische partij als de PvdA in het hart, aldus Ploumen. Ook zou het goed zijn, hield zij haar gehoor voor, als bestuurders van de partij eens „stoppen met vergaderen” en „achter hun bureau vandaan komen”.

Partijleider Bos sloot zich erbij aan. De „enorme bestuurskennis die we hebben” werkt niet altijd in het voordeel van de partij. „Het kan hinderen in de heldere articulatie van je idealen.” En verkiezingen, zei Bos, worden niet gewonnen met beleidsresultaten, maar „met een verhaal over de toekomst”. Dus moet de PvdA ophouden „zuur” te doen en opnieuw „lol” maken en zelfvertrouwen uitstralen. Want de kiezer begrijpt dat de PvdA niet alles voor iedereen voor elkaar kan krijgen. Maar hij accepteert het niet, aldus Bos, „als wij onzeker zijn over onze doelstellingen”.

Niet alle leden geloven dat hernieuwd vertrouwen in eigen kunnen voldoende is voor een wederopstanding. „Het ontbreekt ons aan geloofwaardig leiderschap”, vatte één van hen zorgelijk samen. Een ander meende dat verkiezingen niet zijn te winnen zolang Mariëtte Hamer fractievoorzitter is. „Beneden alle peil”, noemde hij haar optreden. „Ik lees in een interview met haar dat ze van swingen houdt. Laat ze dat dan eens doen in de Tweede Kamer.”

Hamer ging niet in op dat verwijt. Zij beperkte zich voornamelijk tot een verdediging van het gevoerde beleid. Niemand mocht vergeten, zei ze, dat de PvdA één grote belofte had gedaan voor het begin van de crisisonderhandelingen: we komen niet aan de werkloosheidsuitkeringen. „En dat is ook niet gebeurd.”

Dat het kabinet daarentegen wel aan de AOW komt, valt slecht bij de leden. Afgelopen maart hadden ze tijdens een inderhaast ingelast partijcongres ingestemd met het crisispakket. De mogelijke verhoging van de AOW-leeftijd maakt daar onderdeel van uit. Maar dat kon de aanwezigen in Arnhem weinig schelen. En bij hen geen gebrek aan oneliners of een volkse babbel. „Wij staan voor de verzorgingsstaat”, zei een lid uit Hattem. „Als we die verhoging naar 67 jaar over onze kant laten gaan, kunnen we de partij maar beter direct opdoeken.”

    • Pieter van Os