Maas in fiscale wet gedicht

Een uitspraak van de Hoge Raad dwingt Financiën een belastinglek snel te dichten. De fiscus loopt nu belasting over de pensioenuitkering van emigranten mis.

Om nog voor het zomerreces een belastinglek te dichten, behandelt de Tweede Kamer deze week met spoed een op voorhand omstreden fiscale reparatiewet.

Staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) onderneemt actie naar aanleiding van een arrest van de Hoge Raad van 19 juni. Dat toont een zwakte in de wet aan waar vooral de superrijken van kunnen profiteren. Het gaat om een legaal gebruik van aftrekposten gevolgd door emigratie van de belastingbetaler.

Iedereen kan de premies voor pensioenen en lijfrentes aftrekken van de inkomstenbelasting. Dat kan ongemerkt gebeuren via de loonbelasting of op verzoek via de aangifte inkomstenbelasting. De fiscus kent de aftrekposten onvoorwaardelijk toe. Daar staat tegenover dat de latere pensioenuitkeringen normaal belast zijn. Zo verdient de fiscus de aftrekpost later als het ware terug.

Een complicatie ontstaat als de betrokkene emigreert. Belastingverdragen regelen in dat geval welk land over welk inkomen belasting mag heffen. Voor de meeste pensioenen is dat het andere land. Dat geldt niet alleen voor de maandelijkse pensioenuitkering, maar ook voor de afkoop van het pensioen. Vooral de pensioenvoorzieningen van vermogenden kennen lucratieve afkoopmogelijkheden. Veel landen laten zo’n afkoopsom onbelast, ook die van een Nederlands pensioen. De Nederlandse Belastingdienst staat dat tandenknarsend toe. De betrokkene profiteert namelijk eerst van forse aftrekposten en ontloopt door de emigratie de latere belastingheffing. Hij hoeft niet eens naar een belastingparadijs te verhuizen, een woning net over de grens met Duitsland is voldoende.

De fiscus wilde dat voorkomen door emigranten net voor hun vertrek snel nog een aanslag op te leggen, waarin de ooit afgetrokken pensioenpremie in één klap teruggevorderd wordt. Men hoeft deze aanslag alleen te betalen als het pensioen in het buitenland binnen tien jaar wordt afgekocht. De Hoge Raad heeft nu een streep gehaald door dit type aanslag. Die is namelijk niet netjes tegenover de verdragspartner. Het andere land mag immers beslissen over de belastingheffing bij afkoop.

De voorboden van die rechtspraak waren er al in 2003. Bovendien dachten de rechtbank, het gerechtshof en de advocaat-generaal bij de Hoge Raad er eerder al net zo over als de Hoge Raad op 19 juni in hoogste instantie deed. Al die tijd greep de staatssecretaris niet in. Op de dag van de uitspraak kondigde De Jager een reparatiewet aan. De al jaren door belastingadviseurs aanbevolen afkoopconstructie zou een miljardengat in de schatkist kunnen slaan.

De Jager handelde snel. Met zijn noodwetje kan de fiscus bij emigratie met terugwerkende kracht de ooit afgetrokken pensioenpremies terugvorderen. Dat klinkt logisch maar het is zeer de vraag of de Hoge Raad dat wel zal accepteren, zo stelt belastingprofessor Philippe Albert (Universiteit Nijenrode). Een verdrag kun je niet eenzijdig wijzigen en de staatssecretaris kan niet met terugwerkende kracht alsnog voorwaarden verbinden aan een onvoorwaardelijke aftrekpost.

Albert vindt dat de staatssecretaris gebruik moet maken van de wettelijke mogelijkheid zijn plannen eerst aan de Hoge Raad voor te leggen. De kans is namelijk groot dat dit soort wetgeving weer nieuwe gaten creëert. De Tweede Kamer heeft zich volgens bronnen in de Kamer op 3 juni al in het geheim gecommitteerd aan het snel afwikkelen van de reparatiewet, die vandaag ingediend zou worden. Zo wordt deze maas in de belastingwet na zes jaar alsnog gedicht.

    • Aertjan Grotenhuis