Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Voorzitter Barroso

José Barroso heeft behoorlijk lang moeten zweten. Vooral Duitsland en Frankrijk hebben lang gedraald zich uit te spreken voor de christen-democraat die een tweede termijn als voorzitter van de Europese Commissie ambieert. Maar gisteren hebben de regeringsleiders van alle 27 lidstaten van de Europese Unie hun politieke steun gegeven aan Barroso.

De formele voordracht laat nog even op zich wachten. In het Europese Parlement liggen socialisten en groenen dwars. Hoewel de christen-democraten begin deze maand de verkiezingen hebben gewonnen, zal Barroso pas officieel worden voorgedragen als de angel uit de oppositie is gehaald. Maar die hobbel in het Europarlement moet Barroso kunnen nemen. Een alternatieve kandidaat dient zich nog niet aan.

Concessies bij de samenstelling van de nieuwe commissie zijn vermoedelijk onafwendbaar. Ook de portefeuille van de Nederlandse commissaris kan in het geding raken. Door snel onvoorwaardelijk achter Barroso te staan, heeft het kabinet zijn onderhandelingspositie niet bepaald gemarkeerd.

Een nieuwe ambtsperiode voor Barroso ligt voor de hand. De Europese Commissie krijgt bijna altijd een voorzitter die past bij de fase waarin de Europese eenwording zich bevindt. Voor een sterke voorzitter à la Jacques Delors (1985-1995) zou geen plaats zijn, nu de commissie geen dominante rol speelt. De voorzitter moet dus niet kunstmatig sterk maken.

Barroso zelf heeft van oudsher een scherp gevoel voor de tijdgeest. Als student begon hij, na de anjerrevolutie van 1974, zijn loopbaan bij een door Mao geïnspireerd partijtje dat de aan Moskou loyale communistische partij „sociaal fascistisch” vond. Op 24-jarige leeftijd, toen de transitieperiode in Portugal voorbij was, stapte hij naar de christen-democraten over.

Ook in Europa heeft Barroso een goede neus voor politieke opportuniteit gehouden. Het is geen toeval dat hij minder initiatieven ging nemen nadat de zogeheten ‘grondwet’ in 2005 in Frankrijk en Nederland bij referendum werd verworpen. Vanaf dat moment heeft hij zich geschikt naar de nieuwe werkelijkheid, namelijk dat de nationale lidstaten het beleid sindsdien nog nadrukkelijker domineren. Toen vorig najaar de kredietcrisis losbarstte, was Barroso amper zichtbaar. Het is dat president Sarkozy toen voorzitter was van de Raad en Frankrijk als groot land gewicht in de schaal legde, anders zou er mogelijk meer schade zijn berokkend.

Alleen waar hij politieke ruimte zag, deed Barroso een stap naar voren. Zo heeft hij de EU geprofileerd op het terrein van de klimaatbeheersing. Hij heeft eveneens rugdekking verschaft aan commissaris Kroes, die de portefeuille mededinging beheert. Openlijk protectionisme is zo vooralsnog politiek in de kiem gesmoord. Voorwaar geen kleinigheid in deze tijd van economische crisis, waarin veel nationale leiders er vooral naar streefden nationale belangen veilig te stellen.

Politieke vergezichten zijn komende vijf jaar van hem niet te verwachten. Maar met voorzitter Barroso lijkt de kans op brokken binnen de Europese Commissie wel redelijk klein.