Met Crowe zegeviert de dodebomenjournalistiek

Rachel McAdams en Russell Crowe: twee generaties journalisten Scene uit de film State of Play (2009) Foto: Universal
Rachel McAdams en Russell Crowe: twee generaties journalisten Scene uit de film State of Play (2009) Foto: Universal Wilson, Glen;Universal

State of Play. Regie: Kevin Macdonald. Met: Russell Crowe, Ben Affleck, Rachel McAdams, Helen Mirren. In: 48 bioscopen.***

De jonge, ambitieuze journalist Della komt onderzoeksjournalist Cal McAffrey iets vragen. Hij keurt haar geen blik waardig, mompelt een antwoord en tikt verder op een computer die al lang afgeschreven had moeten zijn. Z’n bureau is een zootje, overal slingert papier.

Cal is van de oude stempel, bedrijft wat tegenwoordig dodebomenjournalistiek heet. Een door de wol geverfde verslaggever die met de krant getrouwd is. In plaats van bloed stroomt er kranteninkt door z’n aderen. Als hij hoort dat Della bij de internetafdeling van de krant werkt en een blog over politiek bijhoudt, slaat zijn desinteresse om in minachting. Ze mag veel hits per dag hebben, serieus kan hij haar moeilijk nemen. Ze heeft niet eens een pen op zak!

State of Play is een film die met veel genoegen de kloof tussen oude nieuwe journalistiek thematiseert, waarbij duidelijk partij wordt gekozen voor de ervaren en kundige journalist. In de hiërarchie van de krant heeft de blogger weinig status, hoe goed zij ook gelezen wordt. Ze mag er wat kleine primeurs op zetten, maar zodra het om keihard nieuws gaat, komt dat in de krant. Zo krijgt ‘slow journalism’ een hart onder de riem gestoken in State of Play. De kibbelpartijen tussen de cynische Cal en groentje Della (Rachel McAdams) over het vak behoren tot de levendigste momenten in de film.

De plot van State of Play lijkt, net als het kapsel van Russell Crowe, zo weggelopen uit de samenzweringsfilms uit de jaren zeventig, waarin vaak het militair-industrieel complex aan de kaak werd gesteld. Het verhaal is evenwel gebaseerd op de zes uur durende, gelijknamige televisieserie die in 2003 door de BBC werd uitgezonden. In de tv-serie was onderzoeksjournalist Cal McAffrey een vrij jonge journalist, in de film is hij een wat vermoeide man met lang, vettig haar. Russell Crowe portretteert Cal als het slonzig journalistentype: altijd in hetzelfde colbertje, de whiskyfles binnen handbereik, zich al mopperend voortbewegend in een oude, aftandse auto en zonder noemenswaardig privéleven. Het spreekt voor zich dat hij een kei in zijn vak is. In de serie werd McAffrey bijgestaan door een heel team verslaggevers, in de film is alleen Della over.

Er waren drie schrijvers nodig om het oorspronkelijke scenario van Paul Abbotts, dat boordevol onthullingen en snelle plotwisselingen zat, terug te snoeien tot een film van ruim twee uur. De belangrijkste wijziging is de locatie. De tv-serie speelde in Londen en gaf een ontluisterend inkijkje in de Britse politiek, met z’n fluisterende spindoctors en duistere lobbygroepen. Het verhaal draaide om een groepje journalisten dat een verband vindt tussen twee doden en een vooraanstaand parlementslid. Hier is het Washington, maar de schimmige politieke spelletjes zijn gebleven.

Draaide de serie om de machtige lobby van de olie-industrie, die haar immense economische belangen wilde veiligstellen, in de film zijn het beveiligingsbedrijven die grof geld verdienen aan buitenlandse militaire operaties. In een van deze firma's is Blackwater te herkennen, dat huursoldaten naar Irak stuurde, van wie een aantal zich misdroeg en onschuldige burgers doodschoot.

Hoewel State of Play een vaardige film is vol onderhoudende scènes, is de tv-serie te prefereren. Doordat deze drie keer zo lang duurt, is de karakterisering van de personages veel gelaagder. Complexiteit is hier opgeofferd aan stereotypes. En waar de serie harde noten kraakte over krantenuitgevers met politieke belangen, is de film vooral nostalgisch over het krantenvak. De film sluit af met beelden van het drukproces, nadat het „stop de persen” triomfantelijk door de redactieruimte schalde. De krant heeft toekomst. Toch?