De Koninklijke danst op aardgas

De koningin begaf zich vandaag naar Kolham om in de middenberm van de snelweg A7 een kunstwerk te onthullen.

Kolham?

Het Groninger gehucht (gemeente Slochteren) geniet geen nationale bekendheid. Ten onrechte. Want vijftig jaar geleden boorde de NAM, een samenwerkingsverband van Shell en Esso (nu Exxon) daar aardgas aan. In Het Vrije Volk van 5 augustus 1959 verscheen hierover een summier berichtje: „De Nederlandse Aardolie Maatschappij heeft in haar exploratieboring bij Slochteren aardgas aangetroffen. Er zullen productieproeven worden genomen.”

Kolham bleek het Nederlandse Klondike. Het Groninger gasveld behoorde tot de tien grootste ter wereld; het gas dat vanaf 1959 werd opgepompt maakte van Nederland een semi-OPEC-land; Dutch disease werd een gangbaar economisch begrip voor fluctuerende inkomsten uit grondstoffen die de overheid gebruikte voor blijvende uitgaven.

Onder Kolham ligt de bron van de naoorlogse nationale welvaartsexplosie en de Nederlandse verzorgingsstaat.

Spoel de film door naar 2009.

Nederland verkeert in een diepe recessie. Het kabinet houdt rekening met een economische krimp van vijf procent. De schatkist derft miljarden en het begrotingsoverschot is omgeslagen in een alarmerend tekort.

Maar er gloort hoop.

Net nu de feestelijkheden voor vijftig jaar Groninger gasveld beginnen, kondigt Shell aan dat het – dit keer samen met het Noorse energiebedrijf Statoil-Hydro – een reusachtig gasveld heeft gevonden in de Noorse territoriale wateren ter hoogte van de Poolcirkel. Het Gro-veld is precies wat Shell nodig heeft nu Slochteren uitgeput raakt.

Pech voor Nederland dat het grootste deel van de opbrengsten in de schatkist van Noorwegen vloeit. StatoilHydro is namelijk een staatsbedrijf.

Maar wat let Maria van der Hoeven (Economische Zaken, CDA) om de Nederlandse staat in het project te laten participeren? De provinciale energiebedrijven worden weliswaar verkocht, maar Gasunie (eigenaar van het hogedrukgasnetwerk) is nog altijd een staatsbedrijf. Nationalisatie van Shell is ook een optie. Als Bos dat met onze grote banken kan, kan Van der Hoeven dat toch zeker ook met een concern dat zijn hoofdkantoor in Den Haag heeft. Het past bovendien in het huidige nationalistische politieke klimaat waarin zelfs het VNO NCW, spreekbuis van multinationals zoals Shell, vindt dat energiebedrijven in overheidshanden horen te zijn.

Na de welvaartsboom van Slochteren helpt het Gro-veld Nederland door de recessie.

Roel Janssen