Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Pro-westerse alliantie wint in Libanon

Nieuwsanalyse

De pro-westerse alliantie houdt haar meerderheid in het Libanese parlement. Een politieke impasse dreigt nu eens te meer.

De Libanese kiezers hebben alle voorspellingen gelogenstraft. Het door het Westen en Saoedi-Arabië gesteunde kamp van Saad Hariri beslechtte gisteren de verkiezingsstrijd in zijn voordeel tegen Hezbollah en zijn bondgenoten, op hun beurt de vrienden van Iran en Syrië.

De vreugde was des te groter om deze „historische overwinning”, zoals Hariri’s krant Al-Moustaqbal op de voorpagina kopte. Maar een nieuwe politieke impasse tekent zich af.

De officiële uitslag werd pas vanmiddag bekendgemaakt, maar gisteravond al erkende de fundamentalistisch-shi’itische organisatie Hezbollah de nederlaag van haar kamp. Die was niet het gevolg van slechte resultaten van Hezbollahs eigen kandidaten – die waren vooraf al zeker van hun zaak en wonnen allemaal – maar van het gebrek aan succes van de geallieerde christelijke partij van ex-generaal Michel Aoun. Die had juist ruime winst gedacht te boeken.

De doorslag gaf mogelijk de waarschuwing van de invloedrijke maronitisch-christelijke patriarch Nasrallah Boutros Sfeir dat Libanons Arabische identiteit op het spel stond. Met andere woorden: wie op het Hezbollah-kamp stemt, laat het niet-Arabische Iran binnen.

Van het begin af aan was duidelijk dat de verkiezingsstrijd binnen de verdeelde christelijke gemeenschap zou worden uitgevochten. Libanon stemt sektarisch en van ongeveer 100 van de 128 parlementszetels stond de uitslag al vast. De sunnieten vormen de basis van Hariri’s ‘14 maart’ kamp en de shi’ieten van die van sjeik Hassan Nasrallahs ‘8 maart’ kamp. 14 en 8 maart slaan op grote demonstraties respectievelijk tegen en voor Syrië, na de aan Damascus toegeschreven moord op ex-premier Rafiq Hariri in februari 2005, Saad Hariri’s vader.

Volgens de officiële uitslagen die vanmiddag werden bekendgemaakt krijgt ‘14 maart’ 71 zetels in het nieuwe Libanese parlement, tegen 57 voor ‘8 maart’. In het vertrekkende parlement heeft ‘14 maart’ 70 zetels en de Hezbollah-alliantie 58.

De overwinnaars sloegen direct een verzoenende toon aan. In een toespraak op de televisie zei Hariri vanochtend de hand uit te strekken naar de tegenpartij. Zijn druzische bondgenoot Walid Jumblatt zei gisteren al dat Hezbollah en zijn geallieerden opnieuw moeten toetreden tot een regering van nationale eenheid. Hezbollah had voor de verkiezingen, toen het nog dacht te gaan winnen, al gezegd voorstander te zijn van een nieuwe regering van nationale eenheid.

Maar er zit een dikke adder onder het gras. Het winnende kamp heeft in de campagne duidelijk gemaakt af te willen van de veto-macht die Hezbollah en zijn bondgenoten nu in de regering hebben. Jumblatt herhaalde dat vandaag.

Na een langdurige, verlammende politieke impasse dwong Hezbollah vorig jaar mei met een snel gewapend offensief in Beiroet en op andere plaatsen een politiek akkoord af waaronder zijn alliantie eenderde plus één van de zetels in de regering kreeg. Daarmee kreeg de shi’itische organisatie een de facto veto. Dat heeft zij met name nodig om haar ontwapening tegen te houden, die al jaren door de VN-Veiligheidsraad wordt geëist. ‘14 maart’ eist eveneens dat de centrale autoriteiten het monopolie krijgen op het gebruik van gewapende macht. Hezbollah zegt zijn wapens nodig te hebben om het land te verdedigen tegen het buurland Israël .

Het staat wel vast dat Hezbollah zijn veto niet zal willen opgeven. Vanochtend onderstreepte Hezbollah-parlementslid Mohammad Raad al tegenover het persbureau AFP dat over de wapens van de organisatie niet kan worden onderhandeld. „Of de meerderheid [14 maart] geeft garanties [betreffende de bewapening van Hezbollah, CR], of ze geeft de minderheid een blokkade” in de toekomstige regering, zei hij.

Daarmee dreigt een nieuwe politieke impasse in Libanon, zoals die van 2007-2008. „De verkiezingen leveren een nieuw parlement van nationale verdeeldheid op”, schreef de pro-8 maart krant As-Safir. „Welke regering zal uit deze verkiezingen tevoorschijn komen?”

In Washington, waar Hezbollah op de officiële terreurlijst staat, en in sunnitisch-Arabische hoofdsteden als Kairo, Riad en Amman is waarschijnlijk een zucht van verlichting geslaakt toen de overwinning van ‘14 maart’ bekend werd. Er komt geen vriend van Iran en Syrië aan het bewind in Libanon. Maar de andere kant van de medaille is de hernieuwde kans op politieke instabiliteit en geweld met alle destabiliserende gevolgen voor de regio van dien.