'Haat is een strijd van het ego om zelfbehoud' Sigmund Freud (1856-1939)

Het voorstel van VVD-leider Mark Rutte om de vrijheid van meningsuiting te verruimen zodat haatzaaien – en dus ook Holocaustontkenning – niet langer strafbaar is, schoot bij het CDA in het verkeerde keelgat. „Onbegrijpelijk” en „beneden alle peil” oordeelde premier Balkenende. Rutte is „helemaal het spoor bijster” voegde minister Verhagen eraan toe. Oh jee. Hoor ik hier een christendemocratische poging tot haatzaaien jegens de liberale voorman? Een gevalletje van intelligentieontkenning? Een poging hem weg te zetten als irrationele gek?

Of nog erger: als flapdrol?

Wie de motie van de VVD had gelezen, had er zeker de zinnigheid van ingezien. Te vaak is de afgelopen tijd geprobeerd mensen de mond te snoeren onder het mom van ‘haatzaaien’. Politici worden vervolgd, cartoonisten opgepakt – en anderen plegen zelfcensuur uit angst voor represailles. De VVD stelt daarom terecht de vraag: hoe kan het zaaien van iets strafbaar zijn wat zelf niet strafbaar is? Sterker nog, kan haat wel worden gezaaid?

Twijfelachtig. Volgens Sigmund Freud is haat geen sociaal fenomeen, maar een natuurlijke drift die voortkomt uit „een strijd van het ego om zelfbehoud”. De psychiater stelde zelfs dat baby’s nauwelijks een andere drift kennen, omdat zij volstrekt weerloos zijn: ze leren pas liefhebben wanneer zij hun lot in eigen handen krijgen. Haat is, zo wil de theorie, sterk verbonden met onmacht. Niet voor niets gaan hate crimes vaak gepaard met eenzijdige relatiebreuken. Een geliefde die niet van jou houdt, maar jij wel van haar, wekt ultieme machteloosheid op.

Politici als Wilders snappen dit. Die zaaien geen haat, maar onmacht: het volk als weerloos slachtoffer van onstuitbare gevaren (islam, Europa) en een ruling elite die het negeert. Is dat strafbaar? Nee, dat is politiek. Wilders de mond snoeren via de rechter is dus het domste wat je kunt doen. Dat versterkt precies dat gevoel van machteloosheid dat zijn achterban ervaart: hún stem in de doofpot van de macht. Dus, heren op het pluche, ik zou maar oppassen Rutte al te snel voor gek te verklaren. Hij heeft namelijk gelijk: de haat een stem geven, is haar sussen.