Levens die elkaar kort kruisen

De foto’s van de Deen Peter Funch ogen vertrouwd, maar wat je ziet klopt niet.

Op verzoek richtte hij zich als ‘droomkunstenaar’ op Amsterdam.

Pink vogue Foto Peter Funch, 2009. Courtesy Dream Amsterdam kuddedier?
Pink vogue Foto Peter Funch, 2009. Courtesy Dream Amsterdam kuddedier? Funch, Peter

„Soms voelt het net alsof ik een schilder ben. Ik heb al een doek, ik heb al een achtergrond, het enige dat ik nog moet doen is de figuren erop schilderen.”

Eigenlijk, zegt de Deense kunstenaar en fotograaf Peter Funch (1974), is hij te laat geboren. Als de camera nog niet was uitgevonden, was hij, met zijn oog en met zijn geduld, graag portretschilder geworden. „Ik houd van het werk van Rembrandt. Wat hij deed was fotograferen zonder camera. De mensen op zijn portretten zijn zo realistisch, maar tegelijkertijd spreekt er iets donkers, een somberheid uit zijn werk. Dat subjectieve element spreekt mij aan.”

Somber zijn de foto’s van Funch niet. Vreemd wel: bijna ongrijpbaar is de werkelijkheid die uit zijn beelden spreekt. „In mijn foto’s probeer ik datgene wat mensen typeert, uit te vergroten”, zegt Funch. Op uitnodiging van de Dream Amsterdam Foundation verblijft hij een paar dagen in Amsterdam. Vorig jaar werd hij benaderd door directeur Jamain Brigitha, met het verzoek om als nieuwe ‘droomkunstenaar’ een project in Amsterdam te ontwikkelen. Na Spencer Tunick, die in 2007 duizenden naakten in de stad fotografeerde, en Ryoji Ikeda, die in 2008 poëtische lichtinstallaties ontwierp, bedacht Funch het project Amsterdam Stories.

Gedurende zes weken maakte hij een serie foto’s van mensen in situaties die vertrouwd lijken, maar toch niet helemaal kloppen. Zo maakte hij een foto van een aantal mensen die op een fiets rijden over de Amstelbrug, allemaal met hun voeten zwevend boven de pedalen. Een ander beeld toont een vol perron op het Centraal Station, waar iedereen op zijn horloge tuurt. Elk beeld lijkt een realistische momentopname, gemaakt in een flits van een seconde, maar wie goed kijkt ziet dat er een loopje is genomen met de werkelijkheid.

„Ik ben geïnspireerd door mozaïekfilms als Magnolia en Babel, waarin je de verschillende levens van mensen volgt die elkaar op een gegeven moment kruisen, dan ontstaat het verhaal. Dat verhaal probeer ik in een foto te vangen. In feite maak ik korte films, alleen bevries ik alles wat er gebeurt in één beeld.”

De afgelopen jaren stond Funch voor zijn eerdere project Babel Tales op allerlei straathoeken in New York en fotografeerde de voorbijgangers. Alles en iedereen legde hij vast, net zo lang tot hij in de drukte van het stadse leven patronen begon te ontwaren in het gedrag van mensen. Uit de duizenden foto’s van passanten smeedde hij op de computer nieuwe straatbeelden met daarop alleen telefonerende zakenmensen, vrouwen met wapperende haren die met hun stomende latte in een kartonnen beker het zebrapad oversteken, baasjes met hun hondjes, gapende mensen met zonnebrillen. „Voor Amsterdam Stories heb ik dezelfde methode gebruikt als voor Babel Tales”, zegt Funch. „Door met thema’s te werken als fietsen of honden probeer ik de kern van een stad te vangen.”

Toch verschillen de foto’s die Funch van beide steden maakte sterk van elkaar. Niet alleen is het straatbeeld van New York, met zijn brede stoepen en hoge gebouwen, beduidend anders dan dat van Amsterdam. Ook de Sex and the City-types, de verbeten bankiers in strakke pakken, of de ingetogen bewoners van Chinatown zijn duidelijk niet afkomstig uit Amsterdam. In Amsterdam liggen de tegenstellingen volgens Funch minder voor het oprapen. „Nederland heeft een koloniaal verleden en Amsterdam is een havenstad, daardoor lopen er ook hier veel verschillende nationaliteiten op straat rond. Maar toch heerst er in deze stad minder gekte dan in New York. Dat komt denk ik doordat de sociale verschillen hier minder extreem zijn. Het contrast tussen rijk en arm is minder groot.”

Voor zijn Amsterdam Stories ging Funch daarom op zoek naar de details. „Ik wilde natuurlijk geen toeristenbrochure maken met alleen maar typisch Amsterdamse plaatjes. Dus ging ik mensen fotograferen die bijvoorbeeld allemaal iets rozes aanhadden, of vrouwen die rondliepen met een opvallende kleur lippenstift.”

Door op zoek te gaan naar het detail, de kleine afwijking die uiteindelijk collectief wordt uitgedragen, probeert Funch door middel van zijn fotocollages iets te vertellen over het menselijk gedrag. „Mensen zijn narcistisch ingesteld. Iedereen is continu bezig zijn ego ten opzichte van een ander te definiëren. Daarmee bedoel ik niet dat mensen zich beroepen op hun afkomst of huidskleur. Er zijn andere, kleine manieren waarop dat onderscheid wordt uitgedrukt: via kleding of door de manier waarop iemand zich gedraagt.”

Met zijn foto’s wil Funch, die een opleiding fotografie volgde aan de Danish School of Journalism en een tijd lang als fotojournalist werkzaam was bij de Deense krant Jyllands-Posten, een andere discussie aanzwengelen. „Bij mijn opleiding ging het er altijd over of een foto ‘de waarheid’ toont of juist niet. Maar als je menselijke relaties probeert vast te leggen, is dat niet van belang.”

De effecten van beeldmanipulatie op de kijker en de invloed van fotografie op de werkelijkheid blijven Funch boeien. Maar na Amsterdam Stories en het I Wonder Event, dat morgen op het Centraal Station in Amsterdam plaatsvindt, heeft hij zich voorgenomen met een nieuwe aanpak te beginnen. „Ik heb nu drie jaar op straat gefotografeerd, maar de afstand tussen mijzelf en de ander is te groot. Bij mijn volgende project wil ik veel dichter op de mensen staan.”

Opening Dream Amsterdam met Amsterdam Stories van Peter Funch, vandaag 16u., Museumplein. T/m 31 augustus te zien. Om 17.30 uur geeft Funch een lezing in Galerie Ron Mandos. Kaarten (15 euro) zijn te koop via mijnwebwinkel.nl/dreamamsterdamshop