Oudste geval van lepra gevonden: 4.000 jaar oud uit NW-India

De schedel van individu 1997-1, opgegraven in Balathal, 400 jaar oud. De pijltjes wijzen op typische lepra aantastingen. (Foto PlosOne) PlosOne

Een skelet uit de kopertijd, ca. 2000 voor Chr., uit Balathal, (Noordwest-India )vertoont duidelijke tekenen van lepra. Het is het oudst bekende bewijs voor deze ziekte. Lepra ontstaat door besmetting met Mycobacterium leprae die vooral de huid en het skelet aantast. De ziekte is bekend als plaag uit de bijbel en de middeleeuwen, aan de ziekte leiden 250.000 mensen wereldwijd. (Plos One, mei)

Behalve de mens is alleen het negenbandige gordeldier gevoelig voor de ziekte, zo werd in 1971 ontdekt. De traditionele theorie over de verspreiding van lepra is dat het zich vanaf 300 voor Chr. vanuit India over de wereld verspreidde, mogelijk mede dankzij de veroveringen van Alexander de Grote. Tot nu kwamen de oudste vondsten van leproze skeletten uit Oezbekistan en Nubië (beide ca. 500 voor Chr.). Uit een genetische analyse van de leprabacterie en vergelijking met de gordeldiervariant (Science, 13 mei 2005) bleek dat het ontstaan in Oost-Afrika en het ontstaan in India (zonder duidelijke datering) allebei even waarschijnlijk waren. De huidige vondst lijkt herkomst uit India te bevestigen, maar veel van de geschiedenis van lepra is nog onzeker.

Probleem bij dit soort onderzoek in India is dat juist na 2000 voor Chr., met de komst van de Indo-Europeanen en hun Vedische cultuur vrijwel alle volwassen doden werden verbrand en niet meer begraven. Er is wel een Vedische traditie dat juist leprozen niet verbrand mochten worden maar levend dienden te worden begraven omdat hun onreine lichaam geen geschikte offergave vormde voor de hindoegoden. Maar zo’n skelet is nooit gevonden.

Er zijn geen aanwijzingen dat de nu gevonden leproos van 4.000 jaar oud levend begraven was. Hij lag ineengedoken op zijn linkerzij in het graf. Allerlei aantastingen van zijn skelet maken lepra onmiskenbaar. De man is ongeveer 35-40 jaar oud geworden en was 1m78 lang. De mensen in Balathal leefden toen in stenen huizen en aten vooral rogge en tarwe.

Hendrik Spiering

Rectificatie / Gerectificeerd

Correctie gerst en tarwe

Wetenschapsbijlage 30-05-09

Redactie wetenschap

In het artikel `Oudste geval van lepra gevonden: 4.000 jaar oud uit NW-India` staat dat mensen in die tijd vooral rogge en tarwe aten. Dat moet zijn: gerst en tarwe.

    • Hendrik Spiering