Expertdiscussie

Bankiersexamen moet over cultuur gaan

Deze week heeft minister van Financiën Bos (PvdA) voorgesteld bankiers een bankexamen te laten doen. De vraag is dan natuurlijk: waar gaat dat examen over? Ik hoop niet over de kennis van onze bankiers, want dat is het probleem helemaal niet. De kennis is prima en heeft de bankcrisis ook helemaal niet veroorzaakt. Het gaat niet om een kennisprobleem, maar om een gedrags- en cultureel probleem.

De eerste vraag van het desbetreffende examen zou eigenlijk moeten zijn: stelt u zich wel eens kwetsbaar op en zo nee, waarom niet? Maar dat zal het wel niet worden. Het is echter wel een relevante vraag. Het probleem bij de banken zit in een gebrek aan checks and balances, gebrek aan acceptatie van afwijkende meningen en het niet accepteren van kritiek. Er was in het algemeen, zeker de laatste jaren, sprake van gebrek aan zelfrelativering en bescheidenheid, en dat is een cultureel probleem.

Indien de overheid zo nodig iets wil monitoren, dan zou het niet de kennis van de bankiers moeten zijn, maar de ontwikkelingen in de bankcultuur. Er zou een cultural audit moeten komen. Dit is echter een weerbarstig onderwerp en veel moeilijker te ontwikkelen dan een cursus bankieren.

En als dat toch moet spelen, is het natuurlijk de vraag of De Nederlandsche Bank de aangewezen instelling is om dit ter hand te nemen. Zij heeft de bankcrisis bepaald niet kunnen voorkomen en loopt qua kennis per definitie achter de feiten aan.

Als toezichthouders zich willen richten op de oorzaak van het probleem dan dient het niet over bankkennis te gaan. De bankiers komen er veel te gemakkelijk vanaf als ze een examentje moeten doen. Dat lost niets op en zal zeker de volgende crisis niet voorkomen.

Dolf van den Brink

Hoogleraar Financial Institutions aan de Universiteit van Amsterdam. Eerder in de raad van bestuur van ABN Amro.

Democratisch gezien is Europa een drama

Wat zijn uw afwegingen om wel of niet te stemmen? Dat was de vraag die de redactie vorige week op nrc.nl aan haar lezers stelde. En daar gaan helaas ook de Europese verkiezingen over. Europa is een drama. Dat wil zeggen, in democratisch opzicht. Waar de Tweede Kamerverkiezingen gaan waarover ze moeten gaan – namelijk ‘wat willen de partijen met het land en waar zal ik dus eens op stemmen’ –, gaan de Europese verkiezingen over wel of niet stemmen en voor of tegen Europa stemmen. Een merkwaardig uitgangspunt voor de verkiezing van een belangrijk vertegenwoordigend orgaan.

De politieke partijen doen hier van harte aan mee. De grote partijen die historisch gezien pro-Europees genoemd mogen worden, sturen Eurosceptische afgevaardigden de arena in.

Lezer Olav Meijer slaat de spijker op zijn kop: „Een werkelijk democratisch Europa betekent een organisatievorm waarbij politieke beslissingen op zo’n laag mogelijk niveau, dus zo dicht mogelijk bij de mensen die het aangaat, worden genomen.” Op dit punt is er sprake van latent onbehagen. Om de manifeste onvrede voor te zijn, is het een overweging waard burgers via referenda bij belangrijke beslissingen te betrekken. Het draagvlak voor de partijen ontbreekt immers.

Peter Kanne

Opinieonderzoeker bij TNS NIPO.

De volledige bijdragen zijn te lezen op nrc.nl/expert