Aljechin gerehabiliteerd

Oekraïne is op Rusland na het sterkste schaakland ter wereld, maar hoe lang nog? Het trotse bastion wankelt.

Roeslan Ponomariov speelt wegens ruzie met de bond om geld al jaren niet meer voor Oekraïne in landenwedstrijden. Vasili Ivantsjoek is diep gevallen naar de 30ste plaats op de wereldranglijst en Sergei Karjakin liet een tijdje geleden weten dat hij voortaan voor Rusland uit wil komen, met het wat vreemde argument dat er daar betere trainers zijn.

Zijn er geen goede trainers meer in Oekraïne? Het deed me denken aan een gespreksflard die eens werd opgevangen en opgetekend door Remco Campert. Een man en een vrouw op straat, de vrouw zegt: „Weet je wat het met Brazilië is? Je kunt er nergens goede andijvie krijgen.”

Ik denk dat Karjakin eerder door goed geld dan door goede trainers naar Rusland is gelokt.

Nog meer slecht nieuws voor het Oekraïense schaakleven. Het traditionele toernooi in Foros op de Krim, vorig jaar gewonnen door Magnus Carlsen, gaat dit jaar niet door, waarschijnlijk door financiële problemen van de nationale luchtvaartmaatschappij Aerosvit. Een manager van Aerosvit had eerst nog gezegd dat het toernooi dit jaar in een vliegtuig zou worden gehouden, en dat voorspelde al niet veel goeds.

Het is gelukkig niet een en al treurnis. De Oekraïense bank Pivdenny is kennelijk nog gezond en organiseerde vorige week weer het jaarlijkse rapidtoernooi in Odessa. Het werd gewonnen door Boris Gelfand, die in de finale Peter Svidler versloeg.

„Wij willen spelen als Peter Svidler”, zong een kinderkoor eerder dit jaar bij de opening van het toernooi in Naltsjik. De kinderen hadden gelijk, maar zelfs Svidler knapt wel eens een uiltje.

Kijk wat er gebeurde in de vierde en laatste partij van die finale.

Zie diagram

Svidler - Gelfand. Na 56. Kxh1 Lxc4 57. Txc4 Txa5 58. Tb4 zou wit gewonnen staan, maar hij dacht dat het eenvoudiger kon en deed 56. Lxd5. Na 56...Ta1+ moest hij opgeven, want na 57. Kh2 Pg3 zou hij mat gaan.

Eerder had Svidler Anatoli Karpov, Sergei Movsesian en Alexander Grisjtsjoek uitgeschakeld en tegen die laatste twee had hij veel te danken aan een opening die in het topschaak een witte raaf is: de Aljechinverdediging.

Dat is een wat verdachte opening die slechts een paar trouwe liefhebbers heeft. De bekendste is tegenwoordig de Russische Ier Alexander Baburin, hoofdredacteur van het blad Chess Today. Svidler had zich dit jaar tijdens een toernooitje in Ierland op Baburins Aljechin voorbereid en kon daardoor die opening nu zelf spelen, met groot succes.

Wat werken die topschakers toch grondig. Niet alleen dat Svidler de moeite nam om zich in een vakantietoernooi met wit serieus voor te bereiden op iemand met bijna 200 ratingpunten minder, hij wist daarna ook zoveel van de Aljechinverdediging af dat hij die ook met zwart kon spelen.

Succes vindt altijd navolgers, dus de Aljechin zal nu wel in de mode komen, maar waarschijnlijk slechts kort.

Alexander Grisjtsjoek - Peter Svidler, Rapid Odessa

1. e4 Pf6 2. e5 Pd5 3. d4 d6 4. c4 Movsesian had 4. Pf3 gespeeld, waarna Svidler de variant speelde waarmee Baburin tegen hem snel ten onder was gegaan: 4...dxe5 5. Pxe5 c6. 4...Pb6 5. f4 dxe5 6. fxe5 Pc6 7. Le3 Lf5 8. Pc3 e6 9. Pf3 Le7 10. d5 exd5 11. cxd5 Pb4 12. Pd4 Ld7 13. e6 fxe6 14. dxe6 Lc6 15. Dg4

Zie diagram.

Wit speelt steeds scherp, maar later blijkt dat hij niet goed is voorbereid. Met 15. Pxc6 kon hij een klein voordeel krijgen. 15...Lh4+ 16. g3 Wit moet zijn toren geven, want 16. Lf2 of 16. Kd2 is niet goed voor hem. 16...0-0 17. 0-0-0 Lxh1 18. gxh4 Df6 Deze stelling was al vaak voorgekomen. Waarschijnlijk heeft wit genoeg compensatie voor de kwaliteit. 19. Lb5 c6 20. Lg5 De5 21. e7 Tfe8 22. Txh1 Ook dit is al eerder gespeeld, maar het is een ernstige fout. Misschien had Grisjtsjoek hier al geen tijd meer om zich in de stelling te verdiepen. Er was de gevaarlijke aanvalszet 22. Pf5 met de venijnige dreiging 23. Ph6+ met damewinst. Volgens computer Rybka staat wit dan na 22...Pxa2+ 23. Pxa2 h5 24. Df4 iets beter. 22...cxb5 23. Pf3 Nu ging 23. Pf5 niet wegens 23...Pd3+ 24. Kb1 Pf2. 23...Pd3+ 24. Kc2 Dd6 25. Td1 Pf2 26. Txd6 Pxg4 27. Td4 Pf6 Nu heeft wit heel weinig voor de geofferde kwaliteit. 28. h5 Txe7 29. h6 Td7 30. Lxf6 gxf6 31. Tg4+ Kf7 32. Pxb5 Tc8+ 33. Pc3 Tg8 34. Tf4 Pd5 Wit gaf op.

Schaakopgave

Oplossing: 1...Dg5+ (1...Pxb4 was ook een goede zet, maar wat zwart speelt is nog veel beter.) 2. Pxg5 Pf4+ en zwart gaf op, want hij gaat mat op de volgende zet.