Volkstelling bedreigt broze vrede

Volgens Zuid-Soedan zijn bij de volkstelling te weinig zuiderlingen geteld.

Dat leidt tot nieuwe spanning tussen het noorden en het zuiden van het land.

De uitslag van een volkstelling in Soedan leidt tot spanningen tussen het autonome Zuid-Soedan en de centrale regering in de hoofdstad Khartoum. Volgens de Zuid-Soedanese regering zijn er veel te weinig zuiderlingen geteld. De Zuid-Soedanese president Salva Kirr zei vorige week „ongelukkig en ontevreden” te zijn over het resultaat.

Volgens de vorig jaar april gehouden census telt Soedan zo’n 39 miljoen inwoners, van wie er ruim dertig miljoen in het gearabiseerde noorden leven. Ruim acht miljoen zijn zuiderlingen. Sinds de onafhankelijkheid in 1956 konden er nooit betrouwbare volkstellingen in het zuiden worden gehouden vanwege de oorlog. De zuiderlingen zijn er altijd vanuit gegaan dat ze éénderde van de Soedanese bevolking uitmaken.

Er heerst sinds 2005 weer vrede in het zuiden, maar het is in het slecht begaanbare gebied moeilijk mensen tellen. Volgens Zuid-Soedan zijn opzettelijk te weinig zuiderlingen geteld. Door de oorlog zijn er een geschatte twee miljoen zuiderlingen naar het noorden gevlucht, maar volgens de telling betreft het slechts een half miljoen. In de westelijke regio Darfur, waar twee miljoen burgers op de vlucht sloegen voor het in 2003 uitgebroken geweld, zouden ruim zeven miljoen mensen leven.

Volkstellingen zijn vaak omstreden in Afrika omdat zij de verhoudingen tussen regio’s en stammen op scherp stellen. In Soedan is de volkstelling ronduit explosief omdat die een belangrijk onderdeel is van het vredesproces tussen noord en zuid. De zuidelijke regeringspartij neemt ook deel aan de regering in Khartoum, met ministersposten op basis van het bevolkingsaantal. Nationale verkiezingen zullen volgend jaar plaatshebben op basis van de telling. Dat geldt ook voor het referendum in 2010, waarbij de zuiderlingen kunnen kiezen voor onafhankelijkheid.

De controverse over de telling kan het vredesproces, dat al achter ligt op schema, verder vertragen. Het in 2005 getekende vredesakkoord staat toch al onder druk door gewapende incidenten langs de grens en onenigheid over de grenzen.

Centraal in het grensconflict staat de status van het olierijke gebied van Abyei. Een speciale grenscommissie deed daarover in 2005 een uitspraak, goeddeels ten gunste van de zuiderlingen. Maar de noordelijke regeringspartij vecht deze beslissing aan. Het meningsverschil is voorgelegd aan een arbitragetribunaal in Den Haag. Volgens waarnemers is het waarschijnlijk dat het tribunaal in het voordeel van de zuiderlingen zal beslissen. Het noorden zal dat vermoedelijk niet zomaar accepteren.