Te veel overheden houden van het Wad

Terwijl iedereen het erover eens is dat de Waddenzee waardevol is, wil iedere overheid dat zelf vorm geven. In deze spaghetti gebeurt het tegendeel, meent Hidde van Kersen.

Te veel overheden houden van het Wad ``Baggeren én vissen én bouwen Beschermde Waddenzee holt achteruit door bestuurlijke chaos Illustratie Milo Milo

Naar alle waarschijnlijkheid wijst de Unesco binnenkort de Waddenzee aan als Werelderfgoed. Dan wordt de unieke natuurwaarde van het gebied internationaal erkend. Paradoxaal genoeg verkwanselt de Nederlandse overheid haar verantwoordelijkheid voor ons grootste natuurgebied op grove wijze. Al jaren weigert Nederland de zorg voor de Waddenzee goed te organiseren en holt de ecologische kwaliteit van het gebied achteruit.

Het probleem is niet dat niemand zich bekommert om de Waddenzee. Integendeel: zes ministeries, drie provincies, vier waterschappen, een tiental gemeenten en enkele rijksdiensten bemoeien zich wekelijks, zo niet dagelijks met de Waddenzee. Maar dat werkt de besluitvorming niet in de hand. Zoals de commissie-Meijer het in 2005 formuleerde: „De huidige bestuursstructuur is niet slagvaardig en niet transparant. Beleid en bestuur dragen zo bij aan de stagnatie in plaats van aan oplossingen. Veel spelers hebben hindermacht, vrijwel niemand heeft doorzettingsmacht.”

Het waddenbeleid bestaat daardoor uit deelbeslissingen van langs elkaar werkende overheden. Het is een optelsom van kleine keuzes, veelal onderling strijdig. Met catastrofale gevolgen. Enkele voorbeelden. Het Wad is een natuurgebied. Maar intensieve visserij moet toch kunnen? Voor het wad is de dynamiek van geulen cruciaal, maar de vaargeulen worden regelmatig uitgebaggerd. Het open waddenlandschap moet beschermd worden, maar windmolenparken zijn niet uitgesloten. Bij een natuurgebied passen duurzame havens. Maar kolencentrales en een afvalverbrander liggen op de tekentafel. Dit soort activiteiten horen niet thuis in een natuurgebied als de Waddenzee. En toch gebeuren ze of staan ze te gebeuren. Zolang het Wad afhankelijk is van losstaande deelbeslissingen, blijft het Wad bedreigd.

Sinds het advies van de commissie-Meijer is de bestuurlijke situatie niet verbeterd. Integendeel, het aantal commissies, colleges, raden, klankbordgroepen en regisseurs neemt toe. Het recente samenwerkingscontract tussen de eilandgemeenten doet daar niets aan af. Niet alleen natuurorganisaties zijn het beu dat de bestuursstructuur een bron van stagnatie is, ook ondernemers klagen dat deze bestuurlijke zwakte de economische ontwikkeling van het waddengebied blokkeert.

Ook het Waddenfonds lijdt onder de bestuurlijke verdeeldheid. Dit fonds is gevormd op advies van Meijer cum suis om de investeringen in natuurkwaliteit en duurzame economie te bekostigen uit de gasbaten. Maar de machtsstrijd over het geld tussen rijk en regio heeft geleid tot een fonds zonder plan, waardoor het geld versnipperd wordt uitgekeerd en er voor het Wad nog weinig wezenlijks tot stand is gebracht. Minister Cramer moet, als coördinerend minister voor de Wadden, een einde maken aan de bestuurlijke verdeeldheid.

Hidde van Kersen is directeur van de Waddenvereniging.

    • Hidde van Kersen