Ook Duits toezicht schoot tekort

Een arrogant Duitsland is vernederd. Bondskanselier Angela Merkel en minister van Financiën Peer Steinbrück waren er als de kippen bij om de financiële crisis te wijten aan het slordige toezicht in Engeland en de VS. De Duitse reddingsacties voor IKB en Sachsen Landesbank, in een vroeg stadium van de crisis, leken heel soepel te verlopen in vergelijking met de paniek en het geklungel bij de steunverlening aan de Amerikaanse spaarbank Washington Mutual en de Britse hypotheekverstrekker Northern Rock. Maar uit zojuist naar buiten gekomen informatie blijkt dat de Duitse borstklopperij op z’n minst prematuur was.

Ook de Duitse toezichthouders aarzelden in hun reacties op de noodsignalen bij de wankelende hypotheekbank Hypo Real Estate. De aantijgingen luiden dat alom bekend was dat het risicomanagement bij Hypo onder de maat was, maar dat niettemin niet of nauwelijks actie werd ondernomen vóórdat er 100 miljard euro aan overheidssteun en een herformulering van tientallen jaren oude wetten nodig waren om de bank te hulp te schieten.

De systeembedreigende problemen van Hypo kwamen in september 2008 in alle hevigheid naar buiten. De ondergang van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers kreeg de schuld. Net als bij Northern Rock waren de problemen van Hypo – met name die bij zijn in Dublin gevestigde divisie Depfa – het gevolg van een te grote afhankelijkheid van kortetermijn-kredieten. En net als bij Northern Rock blijkt nu dat deze zwakke plek al maanden bekend was, zonder dat er ook maar iets aan werd gedaan. De Duitse toezichthouder Bafin had al in maart 2008 aandacht gevraagd voor het probleem.

Maar volgens Bafin kon de dienst niets anders doen dan zijn zorgen kenbaar maken aan andere overheidsinstanties, omdat hij geen bevoegdheden zou hebben gehad om toezicht uit te oefenen op houdstermaatschappijen als Hypo. Dit aan elkaar toeschuiven van de hete aardappel roept de tekortkomingen van het Britse toezicht in herinnering, waarbij het ministerie van Financiën, de Bank of England en de Financial Services Authority allemaal met de beschuldigende vinger naar elkaar wezen in de nasleep van het faillissement van Northern Rock.

Een nog verontrustender, zij het absurde, overeenkomst tussen Hypo en Northern Rock is de blaam die vakantievierende functionarissen zou treffen. Sir John Gieve, de gouverneur van de Bank of England die belast was met het bewaken van de financiële stabiliteit, moest aftreden nadat parlementsleden hem hadden bekritiseerd voor het feit dat hij in augustus twee weken op vakantie was toen de problemen van Northern Rock aan de Bank of England werden gemeld. In Duitsland heeft een ongenoemde hoge functionaris van het ministerie van Financiën naar verluidt nooit de bevindingen over Hypo onder ogen gekregen, omdat hij in maart 2008 op vakantie was. Tegen de tijd dat hij weer op zijn werk verscheen, was het verslag door zijn ondergeschikten behandeld en netjes opgeborgen.

Hoewel het land de rest van de wereld graag iets anders zou laten geloven, moet Duitsland uit deze crisis zelf ook de nodige lering trekken als het gaat om zorgvuldig financieel toezicht.

Jeffrey Goldfarb

    • Jeffrey Goldfarb