Naast de muziek waren er gratis appels

Morgen begint de veertigste editie van Pinkpop.

Arne van Terphoven maakte het boek Het Festivalgevoel over het verleden van het festival. Hieronder enkele fragmenten.

(Foto's in het boek: Isabella Rozendaal.)

1969 Het is in 1969 maar een dooie boel in Limburg. Er is nauwelijks iets te doen voor jongeren en er is al helemaal geen popmuziek. Samen met Hans van Beers, directeur van jongerencentrum Trajectum, laat journalist Wim Wennekes daarom op 26 mei 1969 op het terrein van Camping Gulperberg wat Limburgse amateurbandjes optreden. Het evenement krijgt de naam Pinknick, vanwege de associatie met de vrije tweede Pinksterdag en het populaire VPRO-radioprogramma Piknik. Naast muziek is er een varken aan het spit en zijn er gratis appels. Er komen een paar duizend mensen op af, waaronder complete families met opa’s en oma’s.

[...]

1970 Op 18 mei 1970 zal het festival plaatsvinden in het Burg. Damensportpark in Geleen. ‘Pinkpop’, besluit [organisator] Jan Smeets. Er wordt een aantal buitenlandse groepen geboekt, waaronder Yes, The Gun en Keef Hartley. De lijst wordt aangevuld met Nederlandse acts, waaronder George Baker Selection. Alles is in kannen en kruiken, totdat Yes (gitarist Peter Banks verlaat de groep) en The Gun (wil meer geld) afzeggen. In allerijl gaan Smeets en Wennekes naar een klein popfestivalletje in Naarden om een nieuwe act te scouten. Ze zijn vooral onder de indruk van de Golden Earring, die graag een optreden in België afzegt om naar Pinkpop te komen. En dat is maar goed ook, want zonder de Earring was het langst lopende popfestival ter wereld waarschijnlijk een debacle geworden. De organisatie huurt een geluidsinstallatie bij de firma Jeuken in Nijmegen. Als het bestelbusje arriveert, blijkt er echter slechts een stel toetervormige speakers in te zitten, zoals die worden gebruikt bij de lokale voetbalclub. Golden Earring, die net een succesvolle tour in Amerika achter de rug heeft, heeft zijn eigen geluidsinstallatie bij zich en leent deze graag een dagje uit. 10.000 mensen kijken in de stralende zon naar de bands die op het provisorisch op de tribune getimmerde podium staan. Het festival is een groot stofnest, omdat de sintelbaan is aangelegd met steenkoolgruis. Door de droogte verlaat iedereen het terrein zwart. Er wordt bier verkocht in glazen flesjes uit houten kratjes. Zoals verwacht is de Golden Earring de topper. Als Smeets aan het eind van de dag de balans opmaakt heeft hij ‘10.000 gulden over’. Het woord ‘winst’ komt niet eens bij hem op, wel: volgend jaar weer.

[...]

1976 Pinkpop is inmiddels een evenement van landelijk formaat, waar dus ook steeds meer mensen uit het noorden van Nederland naartoe komen. 1976 is het jaar waarin voor het eerst alle 40.000 beschikbare kaartjes (à 15 gulden) zijn uitverkocht. Dit ontgaat ook de media niet. De VARA zendt het festival voor het eerst uit op tv. Chieftains, Little Feat en Uriah Heep treden op, De Telegraaf noemt Pinkpop het belangrijkste muzikale evenement van Nederland. Smeets heeft het gevoel dat het festival op z’n top zit. Hij wil uit principe niet duurder worden, maar groeien kan alleen als hij groepen in de categorie The Rolling Stones boekt. Die vindt hij te duur. Het zal de toegangsprijs opdrijven en daar is Pinkpop niet voor bedoeld. Groeien doet het festival wel in de breedte: in 1977 staan pizza en karnemelk voor het eerst op het menu. Smeets krijgt de kans om Dolly Parton te boeken, maar durft het niet aan. The Kinks komen dit jaar wel en daar krijgt hij spijt van. Hij heeft de kleine lettertjes in het contract niet gelezen. Daar staat dat Smeets hoogstpersoonlijk verantwoordelijk is voor alles wat de band doet tijdens het verblijf. Wanneer The Kinks zich in een limousine naar Aken laten rijden om een nacht keihard te feesten, mag Smeets de rekening betalen. Een fantastisch optreden verzacht het leed toch behoorlijk. Barry Hay van de Golden Earring zet de bloemetjes ook buiten. Hij neemt LSD, omdat hij denkt dat het speed is, maar wil wel naar huis rijden. Net buiten het festivalterrein knalt hij met z’n auto op een politiebusje. Hij mag in de cel zijn roes uitslapen. Na negen jaar heeft de gemeente het Burg. Damensportpark aangepakt en de sintelbaan bedekt met een laag zand. Vanaf dan kan normaal ademgehaald worden op Pinkpop. Tegenover de podia komt een nieuwe tribune voor 4000 mensen.

[...]

1985 Het lijkt erop dat U2 in 1985 naar Geleen komt, maar de band kiest uiteindelijk voor Torhout/Werchter, dat het dubbele biedt van de 400.000 gulden die Pinkpop voor het hele programma over heeft. Smeets weigert mee te gaan in het opdrijven van de prijs. Daarnaast neemt Torhout/Werchter exclusiviteit in de contracten op, waardoor veel acts niet kunnen optreden op Pinkpop. Slechts 15.000 bezoekers zien Jason & The Scorchers, King, The Stranglers en Steel Pulse. Een van hen is Ruud Gullit, die na de wedstrijd Feyenoord–Fortuna meteen naar Pinkpop komt om Steel Pulse te zien. De mensen met wie Pinkpop is gestart, gaan er als hazen vandoor. Zij verkopen het festival voor het symbolische bedrag van één gulden volledig aan Jan Smeets. De toekomst van Pinkpop is onzeker. Smeets geeft berustende interviews aan de pers waaruit blijkt dat het waarschijnlijk echt voorbij is.

[...]

1989 Als Pinkpop in 1989 twintig wordt is het festival er weer helemaal bovenop. Het heeft zijn definitieve standplaats gevonden in Landgraaf, trekt 40.000 bezoekers en de zon schijnt. R.E.M. zegt aanvankelijk af omdat Bill Berry is gebeten door een bijzonder en gevaarlijk soort spin, maar na een bezoek aan een wonderdokter komt de band toch nog.

[...]

1992 Iedereen die er is geweest, weet het nog en heeft het vaak naverteld: het optreden van Pearl Jam in 1992 is een van de, zo niet hét meest legendarische festivaloptreden ooit in Nederland gegeven. De band rond zanger Eddie Vedder brengt op furieuze wijze het debuutalbum Ten ten gehore. De damp slaat van de 55.000 bezoekers, want het regent de hele dag.

[...]

2001 Crowdsurfen mag niet meer in 2001 en dat is even wennen. De security slaat wat door en gaat te hardhandig te werk. Tool en Radiohead geven de meest gewaardeerde optredens. Ook K’s Choice speelt een prima set en dat terwijl zangeres Sarah Bettens stil op een kruk zit. Ze is op Rock Am Ring uitgegleden en geblesseerd geraakt.

[...]

2007 The Smashing Pumpkins komt exclusief het uitverkochte Pinkpop 2007 afsluiten. Als herboren tovert het festival wéér een sterke line-up tevoorschijn. Tussen het geweld van Iggy & The Stooges, The Kooks, Muse, Arctic Monkeys, Marilyn Manson, Razorlight en Gogol Bordello is het weer Krezip dat de show steelt. Amy Winehouse zegt enkele uren voor haar show af en Krezip, inmiddels een van de succesvolste bands in Nederland, mag haar vervangen. In de auto op weg naar Pinkpop studeert de band Winehouse’ hit ‘Rehab’ in en opent daarmee het optreden. Het publiek is uitzinnig. De band heeft een ‘de cirkel is rond’-gevoel en besluit niet al te lang daarna te stoppen.

[...]

2008 Pinkpop is al jaren het langst lopende festival ter wereld. Het staat daarmee in het Guinness Book Of Records. Pinkpop is een krasse knar, die nog prima weet wat er in de wereld speelt, maar niet teveel gedoe aan zijn hoofd moet hebben. In 2008 is Pinkpop voor het eerst niet met Pinksteren, maar twee weken later. Hierdoor kunnen Metallica, Foo Fighters en Rage Against The Machine als dagafsluiters geboekt worden. Vanzelfsprekend is hiermee de tent compleet uitverkocht. Als RATM klaar is en het publiek gebroken de aftocht blaast, komt de onvermoeibare Jan Smeets traditioneel het podium op. Dit keer om te vertellen dat hij de gelukkigste man ter wereld is. ‘Tot veertig jaar Pinkpop!’

Arne van Terphoven

Het Festivalgevoel

L.J. Veen

24,90 euro