Ik heb het toch gezegd!

Lang streed Ieke van den Burg voor een groter toezicht op de financiële sector.

Net voor haar afscheid geeft de crisis haar alsnog gelijk. De politiek zal ze niet missen.

Bezoekers van een aandeelhoudersvergadering van Fortis in Brussel, in februari van dit jaar. PvdA-Europarlementariër Ieke van den Burg pleit al lange tijd voor beter toezicht op de financiële sector. (Foto Eric de Mildt) Bezoekers van een aandeelhoudersvergadering van Fortis in Brussel, in februari van dit jaar. PvdA-Europarlementariër Ieke van den Burg pleit al lange tijd voor beter toezicht op de financiële sector. Foto Eric de Mildt Fortis Aandeelhoudersvergadering Brussel. 11-02-2009 Mildt, Eric de

Jarenlang heeft Europarlementariër Ieke van den Burg (PvdA) geroepen dat banken en financiële instellingen beter gereguleerd moesten worden. Jarenlang hield de centrum-rechtse meerderheid in het Europees Parlement dit tegen.

EU-ministers van Financiën hebben net een wet aangenomen die kredietbeoordelaars aan banden legt. Veel bepalingen daarin komen rechtstreeks uit een voorstel dat Van den Burg vóór de crisis samen met een Deense collega schreef. Ook de centrum-rechtse meerderheid in het parlement is er ondertussen van overtuigd dat betere regulering en toezicht nodig zijn. Een mooier cadeau kan een vertrekkend Europarlementariër niet krijgen – de meesten zwaaien voor minder af.

Bent u trots? Uw voorstellen werden vorig jaar nog weggehoond.

„Ja, maar het irriteert me ook dat veel mensen zich niet eerder door deskundigheid lieten overtuigen.”

Heeft u een voorbeeld?

„Wij zeiden in het parlement meermalen tegen [Jean-Claude] Trichet, president van de Europese Centrale Bank: ‘Vreemd dat er zoveel geld in omloop is. Komt dat door het shadow-banking systeem?’ Anders dan het traditionele banksysteem waren instellingen als hedgefondsen nauwelijks gereguleerd. Wij wilden informatie over wat er in dat systeem gebeurde – anders spoor je gevaarlijke zeepbellen niet op. Trichet zag dat wel, maar kreeg geen informatie uit de lidstaten. Alle landen concurreerden met elkaar, zelfs nationale toezichthouders. Als je informatie geeft, vreesden zij, doet een ander land er misschien zijn voordeel mee. Vooral Londen, dat altijd concurreert met New York over wie het grootste financiële centrum is, kwam niet over de brug. Als de Britten niet bewegen, bewegen anderen ook niet.”

Volgens de voormalige Franse bankier Jacques De Larosière moet er een Europese ‘Stability Council’ komen om juist deze informatie te verzamelen.

„Ja. Maar landen zullen hard onderhandelen over hoeveel informatie ze moeten sturen. De crisis maakt de concurrentie tussen EU-landen er niet minder om.”

Een Franse onderminister zei laatst dat hij vreest dat Duitsland beter uit de crisis komt dan Frankrijk.

„Competitie en jaloezie blijven in Europa op alle niveaus bestaan. Al in het voortraject van de besluitvorming merk je dat mensen bij de Europese Commissie, die voorstellen maakt voor Europese wetgeving, informatie lekken naar hun eigen hoofdstad. Vooral de Britten zijn daar goed in. Zij weten alles het eerst.”

Hebben zij het meest te verliezen bij een Europese aanpak?

„Ja, vanwege de concurrentie met New York. Neem Europese supervisie over grensoverschrijdende banken. Nationale toezichthouders in landen waar deze banken actief zijn, werken onvoldoende samen. Daardoor hebben zo’n veertig transnationale banken die tachtig procent van alle bankzaken afhandelen, te veel vrijheid van handelen. Niemand heeft genoeg overzicht. Deze banken hebben vestigingen in Londen, waar ze door soepele wetgeving meer kunnen doen dan in Parijs. Steeds als Europees banktoezicht in Brussel wordt besproken, trekken de Britten partij voor deze conglomeraten, die zelf ook een ijzersterke lobby voeren. Daar tegenover staan Parijs, Berlijn en wat kleine bankjes.”

Die dan het pleit verliezen?

„Natuurlijk. Toen ik een paar jaar geleden vroeg om onderzoek naar kredietbeoordelaars en investeringsbanken, lobbyden de investeringsbanken met steun van Groot-Brittannië net zo lang tot het woord ‘investeringsbanken’ werd geschrapt. De banken zeiden dat er anders koersdalingen zouden komen die hen miljarden zouden kosten.”

Nu willen de Britten toch ook regulering?

„Ja, maar wereldwijd, niet alleen Europees. Anders vertrekken financiële instellingen uit de EU en is Londen de verliezer. Ze hebben een punt. Alleen: Amerika laat zich door niemand reguleren. Nooit. Dat weten de Britten. Dus proberen ze Europese regulering te blokkeren of verwateren.”

Neelie Kroes gaf laatst toe dat ze eerder kredietbeoordelaars had moeten onderzoeken.

„Ja. En de investeringsbanken. Een beetje genant om te horen hoe rechts, dat altijd riep dat wij socialisten te ver gingen, ons nu probeert in te halen.”

Komt Europa versterkt of verzwakt uit de crisis?

„Moeilijk te zeggen, nog. Alleen Europese afspraken waar alle grensoverschrijdende bedrijven zich aan houden, kunnen nationale jaloezieën in toom houden. Bedrijven buiten de verschillen tussen landen uit. Verander in één land een regeltje – en hop, bedrijven gaan naar een land waar ze meer voordeel hebben. Nu iedere regering stimuleringsplannen introduceert voor crisisbestrijding, zie je bedrijven calculeren: welk land subsidieert stages, waar is ontslagrecht het soepelst, welke vestiging kunnen we makkelijk sluiten?”

Gaat u dit werk missen?

„De inhoud wel, de politieke spelletjes niet. Ik verafschuw de manier waarop politici met Europa omgaan. Ministers nemen in Brussel besluiten met EU-collega’s, en kritiseren die als ze weer in eigen land zijn. Niemand heeft meer de moed openlijk Europees te zijn. Wie het hardst tegen Europa is, wint de verkiezingen. De sociaal-democraten hebben hun handen tien jaar geleden van Europa afgetrokken. Als we dat niet hadden gedaan, hadden we nu een rechtvaardiger Europa gehad. Ik word daar weleens radeloos van.”