IJsmachines in de jungle

De literatuur is vaak een spiegel van de actualiteit.

Deze week: de drijvende ijsschotsen en Theroux’ ‘Muskietenkust’.

Om de kiezer naar de stembus te lokken voor de Europese verkiezingen legde PVV’er Barry Madlener deze week in Netwerk uit dat we in Europa niets aan de klimaatverandering hoeven te doen. We weten immers niet zeker of we wel schuldig zijn aan de veranderingen, en wie niet schuldig is, draagt ook geen verantwoordelijkheid, zo simpel is het. Bovendien: een boerderij aan het water, waarbij op de achtergrond een ijsberg drijft dat is best leuk. Of de vissersboot in een vrijwel verlaten haven die bijna afgesloten wordt door een enorme ijsberg, dat heeft ook wel wat.

Het waren opvallende foto’s in nrc.next deze week van een van de nieuwste bezienswaardigheden: ‘tientallen tot honderden ijsbergen drijven jaarlijks voorbij de oostkust van de Canadese provincie Newfoundland, en vormen daar een toeristische attractie. Een enkele berg drijft af tot in het Caraïbische gebied.’ Je moet er niets aan doen, maar juist gebruik van maken: consumeren die drijvende ijsschotsen.

Was dat drijvende ijs er maar eerder geweest dan had de idealistische uitvinder Allie Fox, de hoofdpersoon van Paul Theroux’ roman Muskietenkust, het gemakkelijker gehad in het exploiteren van een ijsmachine. Deze Fox probeerde al in 1982 onbespoten groente in zijn tuin te kweken (de oogst wordt echter door de wurmen gegeten) en wilde zijn elektriciteit betrekken van zonnepanelen (maar die sneuvelen in een storm). Daarnaast steekt Fox tirades af tegen de Amerikaanse consumptiemaatschappij. Zo zegt hij tegen zijn zoon Charlie in de tijdschriftwinkel: „Kijk hier nu, pure porno. Er zijn gehuwde mannen die zoiets nog nooit hebben gezien, dit is nieuws voor medische studenten! Het is toch niet te geloven, kinderen komen hier voor een snoepje en zien dit. Charlie, waar sta je naar te kijken?”

Weg uit deze maatschappij voor perverselingen. Fox besluit zijn gezin op sleeptouw te nemen naar de jungle in Honduras om daar zijn uitvinding van de ijsmachine in volle glorie aan het werk te zetten. Maar helaas: de eerste successen met de ijsmachine zetten niet door, een dorpje brandt af en het gezin moet vluchten.

Muskietenkust gaat daarmee over het onvermogen van de mens om het onmogelijke tot stand te brengen, en over de grenzen van wat onze techniek teweeg kan brengen. Fox vlucht uiteindelijk in het volmaakte primitivisme.

Het is de vraag in hoeverre de huidige ijsbergtrek wordt veroorzaakt door de klimaatverandering, want al ten tijde van de Titanic bestond er zoiets als een Internationale IJspatrouille. Maar dat de ijskap van Groenland smelt en dat daarmee de hoeveelheid gletsjerijs dat aan de reis kan beginnen toeneemt, staat wel vast. Het is een wrang soort ironie: het ijs heeft de Caraïben al bereikt, de droom van Allie Fox komt zo dichterbij, juist dankzij de consumptiemaatschappij. Maar dat is niet onze verantwoordelijkheid, eerder onze verdienste en die van de PVV straks natuurlijk in het bijzonder.

Toef Jaeger

    • Toef Jaeger