Het leek te lukken, maar nee

Een crisisoverleg over Opel heeft nog steeds geen resultaat opgeleverd.

In Berlijn is geïrriteerd gereageerd op aanvullende financiële eisen uit de VS.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel sprak gisteren met minister van Economische Zaken Karl-Theodor zu Guttenberg tijdens een vergadering in de kanselarij in Berlijn over het lot van de Duitse autofabrikant Opel. (Foto Reuters) De Duitse bondskanselier Angela Merkel sprak gisteren met minister van Economische Zaken Karl-Theodor zu Guttenberg tijdens een vergadering in de kanselarij in Berlijn over het lot van de Duitse autofabrikant Opel. Foto Reuters German Chancellor Angela Merkel (R) talks to Economy Minister Karl-Theodor zu Guttenberg during a meeting at the Chancellery in Berlin, May 28, 2009. The fate of German carmaker Opel hung in the balance on Thursday after marathon talks on shielding it from the looming bankruptcy of its U.S. parent General Motors ended without a deal. REUTERS/Fabrizio Bensch (GERMANY TRANSPORT BUSINESS) BEST QUALITY AVAILABLE REUTERS

Het pokerspel om het Duitse autoconcern Opel gaat door. De beslissing over een toekomstige investeerder is gisterennacht in Berlijn uitgesteld omdat de Amerikanen volgens de Duitse minister van Financiën onverwachts met nieuwe financiële eisen kwamen.

Elf uur crisisoverleg op het hoogste niveau, maar geen duidelijkheid over de toekomst van Opel. Kabinetsleden, topambtenaren, bestuurders van Opel en General Motors en de Amerikaanse regering, én geïnteresseerde kandidaten voor deelname in het Duitse autoconcern waren woensdagavond voor afrondend beraad over Opel naar het Kanzleramt gekomen, het kantoor van bondskanselier Angela Merkel.

Opel zou uit het bijna failliete General Motors worden gehaald, er zou een afwikkelingsmaatschappij (Treuhand) worden opgericht en de Duitse regering zou kredieten toezeggen en haar voorkeur voor een investeerder bekend maken. Tegelijk zou General Motors besluiten welk bedrijf de voorkeur krijgt als partner van Opel: Fiat of de Canadees-Oostenrijkse autotoeleverancier Magna.

Maar kennelijk zijn de onderhandelingen vastgelopen. Een onaangenaam verraste Duitse minister van Economische Zaken, Karl-Theodor zu Guttenberg, zei na afloop van de gesprekken dat de benodigde zekerheden voor een overbruggingskrediet van de staat ontbreken.

Zijn collega van Financiën, Peer Steinbrück, verweet de Amerikaanse onderhandelaars dat ze met nieuwe financiële eisen zijn gekomen, ter hoogte van „ongeveer 300 miljoen euro”. Roland Koch, de premier van de deelstaat Hessen – met de belangrijkste Opelvestiging – verklaarde dat de Amerikanen zich „niet bepaald behulpzaam” hebben opgesteld. Guttenberg noemde het beraad „gedeeltelijk potsierlijk”.

Wat zich heeft voltrokken, menen waarnemers in Berlijn, is een pokerspel met miljardeninzet. Afwachten en niet met de ogen knipperen zou het devies voor het overleg zijn geweest. De Duitse regering wil onder geen beding de portemonnee trekken om hetzij General Motors hetzij Fiat of Magna te spekken. Merkel heeft zich van meet af aan niet op één gegadigde willen vastleggen. „Dat zou niet goed zijn voor Opel, en het zou het belang van de Duitse belastingbetaler niet dienen”, zo liet haar woordvoerder weten.

Door serieuze concurrentie onder de bieders op Opel hoopt Merkel de kosten voor de staat te drukken. De Duitse onderhandelaars hebben afgewacht wie met een goed bod op Opel zou komen, en op een reactie hierop van General Motors en de Amerikaanse regeringsonderhandelaar. In plaats daarvan kwam de delegatie uit Washington en Detroit met aanvullende financieringseisen.

Vandaag wordt er verder gesproken. De tijd dringt: de crediteuren van Opel eisen zekerheden. Een draaiboek waarin het concern uitstel van betaling moet aanvragen komt dichterbij. De Duitse staat zou bereid zijn 1,5 miljard euro aan overbruggingskredieten te verschaffen, maar staat er wel op dat dit bedrag door de koper op termijn wordt terugbetaald.

Vooraan in de race om Opel staan onveranderd Fiat en Magna. De Amerikaanse investeringsmaatschappij Ripplewood lijkt zo goed als geen kans meer te maken. Met een Chinese gegadigde, de autofabriek BAIC, zou binnen enkele dagen afzonderlijk overleg worden gevoerd. De toplieden van Fiat en Magna, Sergio Marchionne en Frank Stronach, waren gisterennacht in het Kanzleramt aanwezig, maar zouden door de verwarring en complicaties na de nieuwe financiële eis van de Amerikanen niet veel meer aan het debat hebben kunnen toevoegen.

In de Duitse publieke opinie overheerst de opvatting dat de staat het bedrijfsleven – dat in moeilijkheden is geraakt door de kredietcrisis – dient te helpen. Harde kritiek komt evenwel van topeconoom Hans-Werner Sinn, directeur van een universitair onderzoeksinstituut in München. Hij heeft de mogelijke staatshulp aan de gegadigden voor Opel laten doorlichten. Zij eisen volgens Sinn 5 tot 8 miljard euro aan garanties, „oftewel 198.000 tot 298.000 euro per gegarandeerde arbeidsplaats”.

Sinn: „De staat kan met zulke bedragen elders veel meer arbeidsplaatsen veilig stellen, bijvoorbeeld in het midden- en kleinbedrijf.” Volgens hem wordt de Duitse regering met Opel gechanteerd. „De gegadigden weten heel goed dat dit een verkiezingsjaar is, en dat haast geen Duitse politicus het kan maken om Opel failliet te laten gaan.”

Vanuit landen als Groot-Brittannië, Polen en België, met belangrijke Vauxhall- en Opelvestigingen, wordt toenemende druk op Berlijn uitgeoefend om tot een grensoverschrijdende aanpak te komen. Als Duitse fabrieken met hulp van de staat open blijven, neemt de kans op fabriekssluitingen elders toe. België eist in een brief aan bondskanselier Merkel „een Europese oplossing” en waarschuwt voor een Duitse Alleingang.

    • Joost van der Vaart