Het is herfst, en de mensen vallen als bladeren

Arnaldur Indridason: Onderkoeld. Vertaald door Marcel Otten. Q, 233 blz. € 19,95

Arnaldur Indridason: Onderkoeld. Vertaald door Marcel Otten. Q, 233 blz. € 19,95

Zelfmoord plegen: ze doen het nogal vaak, de IJslanders, net als spoorloos verdwijnen. Beide zaken, meent inspecteur Erlendur, zijn de onvermijdelijke psychische en fysieke consequenties van het leven op het grimmige eiland, dat uitblinkt in het serveren van weergaloze maar mensonvriendelijke natuursituaties.

Erlendurs eigen broer verdween ooit in een sneeuwstorm en dat is bepaald niet de enige onopgeloste verdwijning die Erlendur als privé-persoon en als inspecteur met zich mee torst. Verdwijningen zijn een obsessie voor Erlendur, de drijvende kracht achter al zijn handelen, en IJsland zorgt voor een ruime aanvoer – een simpele basis die deze creatie van de IJslandse schrijver Arnaldur Indridason tot een van de geloofwaardigste figuren uit het genre maakt.

Aan het begin van Onderkoeld wordt Erlendur bij het zoveelste geval van zelfmoord geroepen; het is herfst en ook de mensen vallen als bladeren. Maria heeft er in haar zomerhuisje aan het stille meer Thingvellirvatn een einde aan gemaakt. Erlendur onderzoekt de zaak en kan niet anders dan een bona fide zelfmoord vaststellen, hoezeer sommigen uit Maria’s omgeving suggereren dat hier iets anders aan de hand is.

Tijdens zijn tocht door het beëindigde leven van deze vrouw, die na de dood van beide ouders ondanks haar eigen scepsis bezocht dacht te worden door hun geesten, stuit Erlendur op een cassettebandje met daarop een zweefsessie van een medium, die Maria en haar moeder aan gene zijde probeert te herenigen.

Erlendur moet niets van het gedoe hebben, voelt zich vulgair bij het afluisteren, maar raakt geïntrigeerd door het merkwaardige pact dat moeder en dochter kennelijk hadden gesloten: als er een hiernamaals bleek te zijn, dan zou moeder Leonora alles in het werk stellen om de achtergebleven Maria daarvan een onmiskenbaar teken te geven.

De weigering van moeder en dochter om elkaar op te geven doet Erlendur pijnlijk denken aan de lijken die hij zelf in de kast heeft. Hoewel er geen sprake lijkt van een misdrijf, begint hij onder de vlag van het uit zijn eigen duim gezogen ‘brede Scandinavische onderzoek naar de oorzaken van zelfmoord’ te prikken en te duwen in Maria’s omgeving en trekt hij haar en zijn eigen verleden vlot.

Het is ergens in het recente verleden bon ton geworden onder thrillerschrijvers en tv-scenaristen, om het persoonlijke leven van detectives en inspecteurs een eigen draad in het verhaal te geven, die meestal volkomen ongeloofwaardig in de plot wordt gevlochten. Bij Indridason zijn beide draadjes heel mooi één.

    • Robert Gooijer