Commando Kroon heeft heel hard moeten vechten

Koningin Beatrix reikte vandaag de Militaire Willemsorde uit aan kapitein Marco Kroon. De commando Kroon nam in Uruzgan maandenlang deel aan zeer zware gevechten.

Het was juni 2006. De Nederlandse missie in Uruzgan was nog in opbouw. Vanuit de zuidelijke stad Kandahar reden de eerste zwaar bewapende konvooien naar het noorden, waar de uitvalsbasis zou komen. Nederlandse genisten waren druk bezig om de Amerikaanse Forward Operating Base Ripley om te bouwen tot Kamp Holland.

Intussen waren tientallen Nederlandse commando’s verwikkeld in de zwaarste gevechten uit de Nederlandse krijgsgeschiedenis sinds de Korea-oorlog. Volgens de commandant van de Nederlandse troepen in Afghanistan, kolonel Henk Morsink, waren bij die gevechten waarschijnlijk tientallen Talibaanstrijders gedood.

Daar wilden de Nederlandse verslaggevers in Uruzgan alles van weten. Maar de anonieme majoor die de pers na lang aandringen en met zichtbare tegenzin te woord stond, was niet van plan veel te zeggen over de geheime operaties van Special Operations Task Force Viper. Tientallen slachtoffers? Dat zouden de commando’s „niet keihard” willen stellen – al sloot de majoor het ook „zeker niet” uit.

Marco Kroon maakte deel uit van Viper. Vandaag kreeg de kapitein de hoogste militaire onderscheiding uitgereikt voor zijn uitzonderlijke optreden als pelotonscommandant in de periode april tot en met juli 2006. Toen in februari dit jaar het nieuws over de toekenning van de Militaire Willemsorde wereldkundig werd gemaakt, reageerde Kroon als zijn commandant destijds: met weinig woorden. In het Radio 1 Journaal zei hij tien minuten lang „geen idee” te hebben voor welke heldendaden hij werd onderscheiden. Het gaat niet om mij, maar om het hele peloton, zou Kroon later zeggen – zoals dat hoort bij het Korps Commandotroepen, waar geen plaats is voor snoeverij.

De uitreiking van de Militaire Willemsorde aan een zichtbaar geëmotioneerde kapitein Kroon door koningin Beatrix, vandaag op het Haagse Binnenhof, is daarom in dubbel opzicht historisch. In de eerste plaats omdat het meer dan vijftig jaar geleden is dat de onderscheiding werd uitgereikt. In de tweede plaats omdat voor het eerst in volle omvang duidelijk wordt hóé zwaar de gevechten waren die Nederlandse commando’s in het de eerste helft van 2006 hebben gevoerd.

De taskforce Viper werd in het voorjaar van 2005 uitgezonden naar de zuidelijke provincie Kandahar. Dat gebeurde in het kader van de operatie Enduring Freedom, de door de Verenigde Staten geleide oorlog tegen de Talibaan en Al-Qaeda. Maar een jaar later kregen de commando’s een andere taak: de voorbereiding van de missie in Uruzgan. Nederlandse special forces voerden in het geheim verkenningen uit in de onherbergzame provincie. Daarbij stuitten ze op weerstand. Maar dat er door Nederlandse troepen zwaar gevochten werd in Afghanistan, bleef voor het publiek onbekend. Pas in juli 2006, nadat niet alleen commando’s, maar ook andere Nederlandse troepen hadden meegedaan aan een offensief onder de rook van Tarin Kowt, gaf het ministerie enige openheid over het werk van de commando’s.

Kapitein Kroon, zo kwam bij het bericht over zijn onderscheiding in februari naar buiten, speelde een cruciale rol tijdens een meerdaagse operatie waarbij de Talibaan uit de Baluchi-vallei werden verdreven. Nadere details bleven de afgelopen maanden echter uit. Daardoor rezen er vragen. SP en GroenLinks stelden Kamervragen, nadat in kranten was geschreven dat Kroon mishandeling van gewonden door zijn eigen mannen had voorkomen. Dat was niet het geval, meldde Defensie.

Vandaag heeft het ministerie voor het eerst alle informatie over het optreden van Kroon vrijgegeven. Hij krijgt de Willemsorde niet voor één, maar voor zes gevechtsacties, van operatie Qualee (22-24 april 2006) tot Chitag, het offensief in de Baluchi-vallei op 13 en 14 juli. Kroon en zijn Nederlandse commando’s hebben vier maanden lang zwaar moet vechten, zo wordt nu voor het eerst duidelijk – drie jaar na dato.

Meer over de Willemsorde via nrc.nl/binnenland

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Willemsorde

Bij de linkertekening van de infographic bij het artikel Commando Kroon heeft heel hard moeten vechten (29 mei, pagina 3) is een onjuiste toelichting van Defensie geplaatst. De juiste, geredigeerde tekst staat bij het artikel op de website nrc.nl/binnenland.

    • Steven Derix