Baarland

Baarland is een lief, klein dorp aan de zuidpunt van Zuid-Beveland. Tot enkele dagen geleden wist ik niet dat het bestond. We belandden er na een van de mooiste wandelingen die je volgens de kenners in Zeeland kunt maken: langs de oostkust.

We begonnen daar in Hoedekenskerke, ook geen naam die enige herkenning bij me opriep. Hoedekenskerke bleek zo’n typisch Zeeuws dorpje, smalle straatjes volgepropt met kleine huizen en het onvermijdelijke oude (protestantse) prachtkerkje. Ga er de zeedijk op en je krijgt onmiddellijk een overdonderend uitzicht op de Westerschelde, die er op een mooie dag bij ligt alsof de eeuwige rust al is ingetreden.

Over de zeedijk liepen we zuidwaarts, richting Baarland. Rechts de polder, links het water en geen mens te zien – een uur lang. Dat maak je in Nederland niet meer vaak mee.

Zo kwamen we in Baarland. Vredig dorpje, op het eerste gezicht, zo’n dorpje waar nooit iets gebeurt, waar je oud kunt worden na een rimpelloos verlopen leven.

Vergeet het maar.

Er ligt in het hart een merkwaardig langgerekt plein met lindebomen. Daar moeten zich, om te beginnen, in de Middeleeuwen al vreemde taferelen hebben afgespeeld.

Boven de deur naar de kerktoren bevinden zich twee witte flesvormige stenen, ‘schandstenen’ of ‘stenen van de wet’ genaamd. Vrouwen – alleen vrouwen – die hadden gevochten of kwaadgesproken, kregen bij gerechtelijk vonnis zulke stenen omgehangen en moesten daarmee dat plein oversteken.

Zo krijg je ze klein, dat valt niet te ontkennen.

Maar er is nog heel wat meer in Baarland gebeurd. Meer dan goed is voor een normaal mens.

Als je bij Scheldeoord, een camping, de zeedijk verlaat om naar Baarland te gaan, stuit je op een gedenksteen „voor de gevallen geallieerde militairen” bij de bevrijding van Baarland op 26 oktober 1944. Hoe sober en klein die steen ook is, dit blijkt een plek met een grote historie. Hier begon de invasie van Zuid-Beveland door de geallieerden.

Terwijl er een grijze mist over de Westerschelde hing, kwam er die dag vanuit Zeeuws-Vlaanderen een regiment Schotse soldaten aan wal. Later gesteund door Sherman tanks vochten ze zich landinwaarts. Boeren wezen de Schotten de kortste weg naar Baarland, waar de verraste Duitsers weinig verzet boden. Maar daarna moest er stevig gevochten worden, bij Ellewoutsdijk en vooral in het Sloegebied.

Baarland was in rep en roer. Er vielen enkele slachtoffers, de burgerbevolking werd zo snel mogelijk naar Zeeuws-Vlaanderen geëvacueerd. Bij terugkomst bleken veel van hun bezittingen vernield of gestolen.

Nou ja, het was oorlog, alles was mogelijk. Maar acht jaar later, op 15 augustus 1952, was het opnieuw raak: een natuurramp. Een zware hagelstorm vernielde alle boomgaarden en dupeerde tal van kleine fruittelers.

Zo leek het wel genoeg, maar Onze Lieve Heer had nog iets in de mouw: de Watersnood van 1953. In Baarland bleven zeventig huizen droog in de hoger gelegen kom van het dorp, de rest liep onder water. Er kwam met boten snel redding op gang, zodat er geen slachtoffers vielen. Maar alweer was evacuatie van de hele bevolking noodzakelijk.

Baarland. Een dorpje waar ik nooit van gehoord had.