Zelfhulptip verlaagt juist het zelfvertrouwen

Zelfhulpboeken en psychologiebladen adviseren mensen met weinig zelfvertrouwen vaak om zinnetjes tegen zichzelf te zeggen als ‘ik ben het waard om van te houden’ of ‘ik accepteer mezelf volledig’. Maar nu blijkt dat juist mensen met weinig zelfvertrouwen zich daar slechter door gaan voelen in plaats van beter.

Dit schrijven Canadese en Amerikaanse onderzoekers in Psychological Science (21 mei online).

Het effect van stilletjes positieve zinnen over jezelf zeggen was nog niet eerder wetenschappelijk onderzocht. Veel mensen geloven dat het helpt. In een van de studies waarover de psychologen nu rapporteren, had slechts drie procent van de ondervraagde studenten het nog nooit gedaan (de steekproef bestond uit 47 mannen, 202 vrouwen, allen westerlingen, omdat Aziaten vaak anders over het concept ‘zelf’ nadenken). Rond de tachtig procent van de studenten zei regelmatig positieve dingen over zichzelf tegen zichzelf te zeggen vlak voor een examen of presentatie, of als reactie op vervelende gebeurtenissen. Bijna een kwart deed het ook ‘zomaar’, als onderdeel van de alledaagse routine. En naarmate mensen meer zelfvertrouwen hadden (volgens een vragenlijst), zeiden ze dat het hen beter hielp. Mensen met weinig zelfvertrouwen zeiden zich er soms zelfs slechter door te voelen.

De psychologen toonden dat ook aan in een ander onderzoek, waarin ze een deel van hun proefpersonen herhaaldelijk tegen zichzelf lieten zeggen dat ze het waard waren om van te houden. Mensen met veel zelfvertrouwen gingen zich daar beter door voelen, mensen met weinig zelfvertrouwen juist slechter.

Volgens de onderzoekers komt dat waarschijnlijk doordat mensen met weinig zelfvertrouwen zulke positieve uitspraken helemaal niet geloven; die confronteren hen dus extra met het feit dat ze er (in hun ogen) niet aan voldoen. Misschien bedenken deze mensen sneller tegenvoorbeelden en trekken ze die zich veel meer aan.