Fel Brits verzet tegen bankenplan EU

De plannen voor strenger Europees bankentoezicht stuiten op Brits verzet. Commissie-voorzitter Barroso had daarom hoger moeten inzetten, meent een Europarlementariër.

José Manuel Barroso was net bezig voor de derde keer te zeggen „It’s now or never”, toen het brandalarm afging.

Een week geleden brak er brand uit in het Berlaymont, het hoofdkantoor van de Europese Commissie in Brussel. Het gebouw ging een week dicht voor reparaties. Gisteren hing er nog een schroeilucht. Commissievoorzitter Barroso was net een plan aan het presenteren over beter Europees banktoezicht, toen het monotone gezoem wéér klonk. Ditmaal was er een buis met heet water gesprongen, dat een liftschacht in spoot.

Terwijl honderden geëvacueerden op straat stonden te netwerken – eurocommissarissen incluis – mailde de Britse regeringswoordvoerder al reacties rond op Barroso’s plan voor banktoezicht. Zij wisten niet dat de presentatie in het water was gevallen. Wel wisten ze dat de Commissie het plan die ochtend had besproken en dat het enige verzet van de Britse commissaris was gekomen, Barones Ashton. Zij ‘doet’ Handel. Hoewel zij wordt betaald door Brussel en Europese belangen moet verdedigen, bracht zij bezwaren uit Londen tegen het plan over. Overigens zonder resultaat.

Barroso wil een beter systeem van Europese supervisie over grensoverschrijdende banken, verzekeraars en andere financiële instellingen. Nu worden veertig banken, die tachtig procent van alle EU-bankzaken afhandelen, gecontroleerd door nationale toezichthouders. Die wisselen informatie uit, maar niet genoeg – zoals bleek bij Fortis. Sommige europarlementariërs roepen allang dat die conglomeraten Europees gecontroleerd moeten worden. De crisis versterkt die roep. Vandaar dat Barroso in november een commissie onder leiding van de voormalige Franse bankier Jacques de Larosière, vroeg te onderzoeken wat haalbaar was. Deze groep concludeerde in februari dat er geen Europese toezichthouder moest komen. De bejaarde Fransman vond dit „onrealistisch’’: dan zou het plan voor diverse lidstaten niet acceptabel zijn. Díe moeten immers, omdat belastingen nationaal zijn, de bailouts betalen als banken met hoofdkwartieren in hun land ter ziele gaan.

De Britten negeerden het De Larosièreplan en produceerden een eigen voorstel voor de G20 in april. Premier Brown herhaalde dat Groot-Brittannië wel centraal banktoezicht wil, maar alleen mondiaal. Als het enkel in Europa gebeurt, vrezen de Britten, gaat alle business naar financiële centra met soepeler regulering. Lees: Londen verliest, New York en Hongkong winnen.

Het plan dat Barroso gisteren presenteerde, neemt de voorstellen van De Larosière over om de nationale toezichthouders beter te laten samenwerken. Maar er zijn verschillen. Als deze toezichthouders ergens niet uitkomen, moet de knoop worden doorgehakt door een onpartijdige, Europese toezichthouder. Ook moet het nieuwe systeem in 2010 ingaan, eerder dan De Larosière wilde.

Volgens de Britse regering is dit „een startpunt voor verdere discussie”, zolang het „consistent” is met wat de G20 doet. Maar de G20 doet weinig, de VS reguleren zonder overleg. Volgens insiders, die Ashton en de lobby van grote banken afgelopen weken hebben zien vechten, betekent dat simpelweg: weg met het plan-Barroso.

Daarmee wordt Europees banktoezicht het zoveelste politieke strijdpunt tussen, grofweg, continentaal Europa – het vasteland – en Groot-Brittannië. In Le Monde waarschuwde de Franse beurstoezichthouder Jean-Pierre Jouyet dat Europa snel iets moet doen aan de „financiële balkanisering”. Maar Londen, ’s werelds grootste financiële centrum, heeft evenveel te verliezen bij regulering als Parijs te winnen heeft. Daarom verzetten de Britten zich ook tegen Europese plannen om hedgefondsen en private equity aan banden te leggen.

Volgens sommige europarlementariërs is het Commissievoorstel voor banktoezicht te voorzichtig. „Barroso weet niet hoe hij brandjes moet blussen,” vindt de Belgische Groene Bart Staes, snerend naar het brandalarm. Hij denkt dat het plan hoger moet inzetten. Eerst kijken regeringsleiders ernaar, in juni. Dan wordt het plan omgewerkt tot ontwerp-wet. Daarna beslissen 27 landen en het Europees parlement. Hoeveel blijft ervan overeind?

Maar Barroso’s mantra is: nu of nooit. Hij heeft eindelijk nationale toezichthouders, centrale bankiers en andere insiders die voorheen sceptisch waren over Europees toezicht, aan zijn kant. De Commissie wil dit verzilveren voor het weer te laat is.

Datzelfde geldt voor de tweede pilaar van het toezichtplan: het oprichten van een Europese ‘systemic risk council’. Deze raad moet alle risico’s in het Europese financiële systeem overzien. Informatie leveren over je eigen financiële sector ligt voor iedereen gevoelig. Kan de concurrentie er zijn voordeel mee doen? In dit geval is het extra gevoelig: de Raad moet worden geleid door de voorzitter van de Europese Centrale Bank in Frankfurt, de technische ‘waakhond’ van de euro. ECB-voorzitter Trichet heeft hier hard over onderhandeld: voor de eurozone staat immers de stabiliteit van de euro op het spel. Probleem is dat Groot-Brittannië niet bij de zestien eurolanden hoort, en de ECB wantrouwt. Eurocommissaris Almunia zei gisteren dat de vicevoorzitter uit een niet-euroland mag komen. Of dit de Britten kan plezieren, is eveneens twijfelachtig.

    • Caroline de Gruyter