Eet mij maar liever niet

Nederlandse vissers zijn niet blij met de nieuwe Viswijzer 2009 - 2010.

Maar milieuorganisaties zouden nog strengere eisen aan vis willen stellen.

Foto's AFP Assorted Sushi Hand Rolls Jupiterimages

De nieuwe Viswijzer is uit. Een lijst vissoorten waarop per vis en per vangst- of kweekgebied is aangegeven hoe ‘duurzaam’ de herkomst van de vis is, met een code groen, oranje of rood. Het lijstje is opvouwbaar tot de grootte van een bankpas, en bedoeld voor de consument die tijdens het winkelen wil kunnen zien welke vis ‘duurzaam’ wordt gevangen of gekweekt. Of voor inkopers met oog voor het milieu.

Al voordat de Viswijzer 2009-2010 uitkwam', was het duidelijk: de Nederlandse vissers zijn not amused. De initiatiefnemers, het Wereld Natuurfonds (WNF) en de Stichting Noordzee, zouden hun inspanningen om hun beroep duurzamer te maken onvoldoende belonen, onterecht onderscheid maken tussen het gebruik van sleepnetten en staande netten en bovendien buitenlandse vissoorten minder streng beoordelen dan Nederlandse, schreven ze op www.visserijnieuws.nl. Ze hebben een eigen viswijzer uitgebracht (‘Wij vangen deze vis wijzer’), zodat visboeren hun klanten beter te woord kunnen staan. Want in de Viswijzer heeft de door Nederlanders gevangen makreel wel een code ‘groen’ gekregen, maar de paling is nog altijd ‘rood’. En de schol kleurt rood tot oranje, afhankelijk van het feit of de vis gevangen wordt met slepende netten (‘boomkor’) of staande netten (‘staand want’).

Waarop baseert de Stichting Noordzee haar oordeel, en hoe komt dit oordeel tot stand? „Wij gebruiken de best beschikbare wetenschappelijke informatie”, legt samensteller Christien Absil uit, „voornamelijk afkomstig van de International Council for the Exploration of the Sea (ICES), een door overheden ingesteld instituut.” Voornamelijk? „Ja, soms is er gewoonweg geen informatie, en moeten we ons baseren op het oordeel van importeurs. Zoals bij de Chinese rivierkreeft. Maar hebben we minder informatie, dan zijn we geneigd strenger te oordelen.”

Op basis van de gegevens over visbestanden beoordeelt de Stichting Noordzee iedere vissoort per habitat. „Wij hebben samen met het WNF een beoordelingsmethode ontwikkeld”, zegt Absil. „Ieder type vis beoordelen we per regio op vijftien criteria, waaronder de impact op de bodem en op de visstand en, bij kweekvis, hoeveel energie het voeden kost.”

Klinkt degelijk, maar hoe wetenschappelijk is het? Adriaan Rijnsdorp van zeeonderzoekscentrum IMARES in Wageningen, dat gegevens levert aan ICES: „De weging van verschillende factoren is een maatschappelijke keuze. Die zal bij de milieubeweging anders uitvallen dan bij de visserij.” Soms valt over die keuze te twisten, geeft ook Absil toe: „Wij vinden staande netten bijvoorbeeld beter dan sleepnetten, die schade berokkenen aan de bodem. Daarin verschillen we van mening met de vissers, ja.”

In de nieuwe viswijzer staat ook een kolom met het MSC (Marine Stewardship Council) keurmerk, een internationaal label. Absil: „Dat keurmerk werkt iets anders dan onze kleurcodes. Het gaat ook over duurzaamheid, overbevissing, de invloed op ecosystemen en goed beheer. Maar het MSC-label wordt eens in de vijf jaar gegeven als beloning voor goed gedrag, en geeft een verbetertraject mee. Dat kunnen wij niet doen – wij nemen elke twee jaar een snapshot.”

Volgens Absil is haar snapshot nog behoorlijk realistisch. „Niet voor niets is Greenpeace in een vroeg stadium uit het initiatief gestapt. Hun oordeel over bodemberoering was een stuk harder dan dat van ons.” Stichting Noordzee probeert de visserij ook een klein beetje op te voeden, door positieve signalen af te geven. „Vandaar ook dat we de groene code gegeven hebben aan tong gevangen met staande netten. Dat komt nu nog nauwelijks voor. ”

Rijnsdorp vindt de Viswijzer een goed instrument, ook al is de lijst niet objectief. „Het is een feit dat het Europese visserijbeleid gefaald heeft. Als zo’n viswijzer het verschil kan maken, juich ik dat toe.”

Op www.goedevis.nl staat de Viswijzer; op www.pvis.nl 'Wij vangen deze vis wijzer'

De lekkerste recepten met duurzame vis van Janneke Vreugdenhil op nrcnext.nl/links