Overal Europafeestjes

Overal in het land worden dezer dagen Europafeestjes gehouden.

Doel is het vergroten van de opkomst bij de verkiezingen, al is het de vraag of dat lukt.

Ook bij de Libelle Zomerweek was de Europese Commissie met een stand van de partij. (Foto Willem Sluyterman van Loo) Almere, 13 mei 2009. De Libelle Zomerweek. Foto: Willem Sluyterman van Loo Sluyterman van Loo, Willem

Wie zich in de Europese verkiezingen wil verdiepen en dat graag buiten de deur doet, hoeft zich geen zorgen te maken over het aanbod. Zo kun je vandaag naar het debatcafé in Rotterdam. Thema: ‘Integratie of frustratie? Aan jou de keus!’ Of naar een debat in Den Haag: ‘Nederland of Unieburger’?

Wil je morgen iets ‘Europees’ doen? In Utrecht speelt theatergroep De Warme Winkel het toneelstuk Villa Europa. Of je kunt naar de Rode Hoed in Amsterdam, waar homostichting ProGay een lijsttrekkersdebat organiseert – toegang gratis.

De overeenkomsten tussen de tientallen feestelijke avondjes, debatten en toneelstukken die worden georganiseerd in het kader van de Europese verkiezingen volgende week? Ze zijn alle, zonder uitzondering, betaald met publieke gelden.

Naast de campagneactiviteiten die de deelnemende politieke partijen organiseren (die worden betaald uit de partijkas, ook deels gespekt met overheidsgelden), is er een lange lijst feesten en debatten die door stichtingen worden geregeld. Die hebben voor hun Europese festiviteiten in Nederland als belangrijkste geldschieter het Europafonds, onderdeel van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Jaarlijks heeft dat fonds 2,5 miljoen euro te besteden aan subsidies. Doel van het fonds is vooral om bij te dragen aan „de voorlichting en meningsvorming over de Europese Unie in Nederland”. Er is geen extra geld beschikbaar gesteld voor de Europese verkiezingen, „maar veel aanvragen voor het eerste half jaar waren daar wel op gericht”, aldus een woordvoerder van Buitenlandse Zaken.

Naast het Europafonds zijn de vertegenwoordiging van het Europees Parlement en die van de Europese Commissie in Nederland volop bezig met de verkiezingen. Hoeveel die twee precies aan de campagne rond de verkiezingen uitgeven, willen ze niet kwijt. Het Europees Parlement besteedt ‘Europabreed’ 18 miljoen euro aan spotjes en reclame. „Omgerekend zou je dus zeggen dat daarvan 600.000 euro naar Nederland gaat”, aldus de woordvoerder van het Parlement in Den Haag.

De Commissie besteedt volgens een woordvoerder in Nederland „enkele tienduizenden euro” aan activiteiten die ze zelf organiseert. Voorbeeld: de stand op de Libelle Zomerweek, waar de Commissie de hele week kandidaat-Europarlementariërs ontving. Daarnaast bestond er nog een oud Brussels potje, ooit bedoeld om ‘de burger meer te betrekken bij Europa’: ruim 268.000 euro daarvan gaat naar verkiezingsprojecten. Jongerenplatform Coolpolitics ontving daaruit bijvoorbeeld subsidie voor zijn Europese ‘verkiezingshyves’, in combinatie met lijsttrekkersdebatten op spannende locaties: onder meer bij de afvalverwerking van de kerncentrale in Borssele en op het Forteiland bij IJmuiden.

Hebben al die avonden en middagen, de een als feestavond opgetuigd, de ander conventioneel, nu ook effect? Dat hangt er maar net van af wat het doel van zo’n bijeenkomst of festiviteit is, zegt Claes de Vreese, hoogleraar politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam. Als ze bedoeld zijn als opkomstverhoger of om stemmen te winnen, kan het effect van debatten weleens tegenvallen, denkt hij. „Degenen die zo’n debat bezoeken, zijn vaak bovengemiddeld geïnteresseerd in de verkiezingen. Ze hebben al besloten dát ze gaan stemmen, en meestal ook op wie.” De vaste achterban van politieke partijen is vaak stamgast op zulke debatavonden. Wel kunnen de avonden dienen als signaalfunctie. „Mensen spreken er de volgende dag toch over, op het werk en met vrienden.”

Zo’n Libelle Zomerweek, of de Europapleinen die het Europees Parlement organiseert – die hebben als doel een groter, ander publiek te bereiken. „We hebben ons dit jaar vooral op jongeren en vrouwen gericht. Daarom zaten we bij Libelle goed”, aldus de de woordvoerder van de Europese Commissie in Nederland. Het gaat de Commissie en ook het Europees Parlement naar eigen zeggen alleen om de opkomst op 4 juni; „Voor ons is de opkomst de uitkomst.”

Voor de politieke partijen geldt verder: de grootste kans op extra kiezers hebben de lijsttrekkers niet bij die kleine debatjes, maar bij het lijsttrekkersdebat, volgende week woensdag op televisie bij de NOS. Hoogleraar De Vreese: „Die grote debatten zijn vaak wel van invloed, weten we uit literatuurstudies. Dan pas bereik je echt een breed publiek.”

    • Annemarie Kas