Intelligent theater zoals dat zelden wordt gemaakt

Theater Hannah en Martin, door Mugmetde-goudentand. Tournee vanaf okt.

****

Ze spreken tot de verbeelding: Martin Heidegger en Hannah Arendt, twee Duitse denkers die een liefdesrelatie hadden, uiteen werden gedreven door de nazi’s – hij partijlid en zij gevluchte Jodin – en na de oorlog elkaar toch weer opzochten.

Toneelgroep Mugmetdegoudentand onderzoekt in de voorstelling Hannah en Martin het verhaal van de twee geliefden. Zij hanteren hiervoor de makkelijke, maar ook aantrekkelijk losse vorm van de toneelspelers die geestig kibbelen over de voorstelling die ze moeten gaan maken.

Lineke Rijxman verdedigt Hannah Arendt en haar gedachtengoed, Willem de Wolf verdedigt Heidegger. Arendt staat voor de vrouw die middenin de wereld staat en met haar boeken direct reageert op wat om haar heen gebeurt. Heidegger is de man die zich juist naar binnen keert, weg van de wereld die hem hindert bij het zoeken naar het diepste zijn.

Al snel blijkt het een ongelijke strijd. De moeizaam geformuleerde, abstracte filosofie van Heidegger leent zich slecht voor toneel. Bovendien was hij een hark die zich weigerde te verantwoorden voor zijn naziverleden. Hij wordt hier ook nog botweg aan nazi Adolf Eichmann gekoppeld. Arendt is veel aantrekkelijker, met haar politieke stellingname en duidelijke moralisme. Dit partijtrekken maakt de voorstelling makkelijk en onevenwichtig. Verder is ze wat rommelig en lang.

Hannah en Martin blijft echter intelligent theater zoals dat maar zelden wordt gemaakt. De Wolf en Rijxman zijn sterke acteurs die virtuoos met hun materiaal spelen. De Wolf doet de zelfingenomen professor, Rijxman speelt de opstandige actrice die zich met Arendt identificeert. Daarnaast speelt ze ook nog geestig en overtuigend Arendt en Eichman.

Aangrijpend is de houterige vrijpartij van de filosofen, als ze elkaar in 1950 voor het eerst sinds zeventien jaar weer ontmoeten. Tussen hen in ligt een stapel van miljoenen doden. Net als je denkt: ,,Die twee houten klazen komen er niet uit, hou maar op, dit is niet om aan te zien’’, richten ze zich op en omklemmen elkaar wanhopig.