'Ik ben niet bang voor de dood'

De Japanse regisseur Takita kreeg voor ‘Departures’ een Oscar. „Iedereen weet dat hij sterft, maar we kijken liefst zo lang mogelijk weg.”

Japanese actor Masahiro Motoki, left, and film director Yojiro Takita shows off the Oscar during a news conference in Tokyo Saturday, Feb. 28, 2009. Takita's film "Departures, " a film about a classical musician who prepares bodies for burial, won the Oscar for best foreign language film at the 81st Academy Awards in Los Angeles. Motoki played the role of the musician. (AP Photo/Koji Sasahara) Associated Press

Het was een daverende verrassing dat Departures de Oscar voor beste buitenlandse film won. Niemand hield echt rekening met de Japanse film over een werkeloze cellist die lijkenwasser wordt. Ook regisseur Yôjirô Takita (53) niet: hij gokte op het Israëlische Waltz with Bashir.

Een feelgoodfilm over de dood: ongewoon is Departures zeker. Regisseur Takita, per e-mail geïnterviewd, verdiende zijn sporen in pink films: Japanse softporno. Ook maakte hij komedies, thrillers en samoeraifilms. Departures (Okuribito) is gebaseerd op een autobiografische bestseller van Shinmon Aoki. Deze schrijver was uit geldgebrek nokanshi, of lijkenwasser, die onder het oog van de familie de overledenen prepareert voor de doodskist. Aoki beschrijft hoe hij zijn angst en walging overwon.

Hoe won hoofdrolspeler Masahiro Motoki u vppr de film? Ik begrijp dat hij al 15 jaar met het script liep.

„Motoki kwam tijdens zijn reizen door India tot inzichten over leven en dood. Zelf bezocht ik wel eens een begrafenis zonder ooit na te denken wat aan de andere kant van de kist gebeurt, hoe het is te leven van de dood. Maar toen ik het script las, begreep ik dat het heel interessant kon worden. Elke regisseur ontdekt graag iets dat anderen over het hoofd zien.”

Was het niet moeilijk om geld te vinden voor zo'n morbide onderwerp?

„De financiering was niet eenvoudig. En toen de film af was, duurde het 13 maanden om hem in de bioscoop te krijgen. Onmogelijk lang, ik was zo gefrustreerd en boos dat ik tegen de publiciteitsstaf riep: waarom sturen we de film niet meteen in voor een Oscar? Dat was toen sarcasme.”

In Japan werd met ‘Departures’ dertig miljoen euro verdiend. Hoe komt dat?

„Ieder mens weet dat hij sterft, maar we kijken zo lang mogelijk de andere kant op. In mijn film kun je indirect naar de dood kijken door je in in een van mijn karakters te verplaatsen. Ik besef dat vroeger, als kind, de dood veel dichterbij was dan nu. Overledenen werden thuis opgebaard, probeerden families het niet uit hun leven te bannen. Ik hoop de dood vertrouwder te maken, want het hoort bij het leven.”

U bezocht zelf ceremonies. Ooit reacties gezien als in uw film?

„Het leerde vooral mijzelf veel. Ik denk dat ik nu natuurlijker tegenover de dood sta. Ik heb nog steeds angst te sterven, maar niet voor de dood. Bij een begrafenis raak ik de overledene aan, maak fysiek contact. Door hun huid voel ik hun vroegere warmte.”

Het draait om een specifiek Japans ritueel. Wat maakt het universeel?

„Toen Departures vorig jaar in Pusan in Zuid-Korea, draaide, merkte ik tot mijn plezier dat de Koreanen lachten en slikten op dezelfde momenten als Japanners. De dood is universeel.”

    • Coen van Zwol