Furieuze aanval op Beethoven

Klassiek Orchestre des Champs-Elysées o.l.v. Philippe Herreweghe m.m.v. Patricia Kopatchinskaya, viool. Gehoord: 26/5 Concertgebouw Amsterdam***

Ten aanval! Gewapend met haar viool en begeleid door militaristisch klinkende pauken maakte de temperamentvolle Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaya korte metten met het zo esthetische en serene imago van het Vioolconcert van Beethoven.

De cadens, de naar eigen inzicht in te vullen virtuoze solo tegen het slot van het eerste deel, was een verpletterende uitvergroting van Beethovens revolutionaire oproerigheid. Die laat hij ruimschoots horen in zijn Negende symfonie en de opera Fidelio . En ook in de Derde symfonie ‘Eroica’, daarna op het programma bij het Orchestre des Champs-Elysées van dirigent Philippe Herreweghe. Maar juist niet in dat altijd zo keurige Vioolconcert.

De zigeunerachtige en zo sterk fysiek aanwezige Kopatchinskaya had het slagveld blootsvoets betreden. Tijdens de orkestrale inleiding liep ze onrustig rond op een klaarliggend matje, met de tenen reagerend op de maat van de muziek. Aan Beethovens noten had ze meteen al niet genoeg om haar bezig te houden. Er klonken tal van versieringen, extra kwinkelerende passages, soms zelfs geïmproviseerd aandoend.

De cadens met de pauken, met een Paganini-achtige virtuositeit, was een explosieve climax in een uitvoering met sterk aangezette contrasten, van onwaarschijnlijk zacht en langzaam tot luidruchtige donder en bliksem. Zes jaar geleden demonstreerde Kopatchinskaya in het Amsterdamse Concertgebouw al diezelfde aanpak in Mozarts Vioolconcert KV 210, zij het iets gematigder.

Nu in Beethoven was het extra spannend, soms zelfs schrikwekkend. Kopatchinskaya demonstreerde een zelden gehoorde onafhankelijkheid, al was het jammer dat er nogal wat instrumentale imperfecties waren. Dirigent Philippe Herreweghe had er in de druk naar het orkest toe bewegende een assistente bij, soms nam ze gewoon de leiding.

Na afloop klonken er, met hulp van de concertmeester, nog volksmuziektoegiftjes van Bartók, besloten met een verbluffend stukje louter violistische gekte, deels gezongen! In het komende seizoen is Kopatchinskaya nog twee keer te horen in het Amsterdamse Concertgebouw.

Na dat onvergetelijke furieuze optreden van Kopatchinskaya leek zelfs de ‘Eroica’ – hoe authentiek, driftig en onstuimig ook uitgevoerd – toch nog te gewoon, te ingetogen.