Afstemmen hoe je voor Nederland opkomt

Het CDA is ‘pro-Europees met kanttekeningen’, de VVD is ‘Eurokritisch’. Voor beide staat het Nederlands belang voorop. Drie confrontaties met twee lijsttrekkers, deel 2.

Den Haag : 19.5.2009 EP-lijsttrekkers van Baalen - VVD en Camp - CDA. © foto Roel Rozenburg

Een vraag is niet nodig. Wim van de Camp steekt meteen van wal. Aan de tafel in de hoek van een zaal in hotel Corona vertelt de CDA-lijsttrekker dat hij na de verkiezingen een Oranjeberaad van de 25 Nederlandse europarlementariërs bijeen wil roepen. Zodat ze samen beter voor de Nederlandse belangen kunnen opkomen. „Mijn collega’s waren te weinig zichtbaar de afgelopen jaren. Straatsburg en Brussel zuigen je helemaal naar binnen. Dat moeten we voorkomen.”

Zijn VVD-concurrent, Hans van Baalen, is net aangeschoven en voelt er wel wat voor. „Er zitten straks 785 mensen in het parlement. Die werken allemaal erg hard. Maar je doet het voor Nederland. Dat dreigt wel eens onderbelicht te raken.” Dus moeten de europarlementariërs beter met elkaar afstemmen hoe ze voor Nederland opkomen. Van de Camp noemt de positie van Rotterdam als ‘transportstad’, Amsterdam als ‘designstad’ en Den Haag als internationaal juridisch centrum. Van Baalen: „Natuurlijk is 25 europarlementariërs niet veel. Maar wij zitten in een grote Europese fractie. Daarin kun je ook iets voor Nederland betekenen.”

Dat brengt het gesprek al snel op de PVV. Is het Oranjeberaad een reactie op de partij van Geert Wilders, die zich bij uitstek manifesteert als de nationale belangbehartiger? Van de Camp schudt heftig nee. Van Baalen antwoordt, een versnelling hoger: „Dat is de partij van de rattenvanger van Hamelen. Sinds de jaren negentig, onder Frits Bolkestein, zijn wij Eurokritisch. Dat is niet het standpunt van de laatste drie maanden. De PVV is geen ijkpunt. Ik heb het met die partij gehad. Ze duiken weg in debatten en verkopen onzin.” Van de Camp: „Het CDA is een pro-Europese partij, maar niet bang kanttekeningen te plaatsen. De PVV is gewoon Euronegatief.”

Allebei vinden ze de PVV dus te negatief. Die partij miskent de voordelen van Europa. Maar binnen het rechtse electoraat is het een geduchte concurrent. CDA en VVD zijn ook elkaars concurrenten. In de houding tegenover Europa zijn er veel overeenkomsten tussen deze partijen, bijvoorbeeld als het gaat over de macht van Europa, over de uitbreiding, over een streng immigratiebeleid. Maar er zijn ook verschillen.

Waarom moet de kiezer niet op de VVD stemmen? Van de Camp: „De VVD is erg Eurosceptisch. Allebei komen we op voor het Nederlands belang. Maar Hans schiet soms door. Daarnaast heeft de VVD een ongebreideld vertrouwen in de markt. Het individu moet bij de VVD tot ontplooiing komen, het CDA is meer de partij van de gemeenschap. Burgers hebben ook verantwoordelijkheid naar elkaar.”

En waarom moet de kiezer dan niet op het CDA stemmen? Van Baalen: „Van de Camp heeft een aantal punten al genoemd. De vrijheid, de markt waarmee we het geld verdienen. De vrije markt is nog lang niet vrij genoeg. De VVD kiest, en het CDA kiest altijd half. De financiering van de Europese Unie moet worden gemoderniseerd. Je moet kiezen voor de moderne economie, en niet voor 55 miljard aan landbouwsubsidies. Boeren moeten zelf boeren.”

Het CDA wil het EU-budget voor de landbouw en het platteland handhaven. Van de Camp: „Dit beleid heeft zich geëvolueerd. Eerst was er productsteun, toen inkomenssteun, nu gaan we meer naar beheer, naar plattelandsontwikkeling. Als je de subsidie afschaft, gaat Sarkozy de Franse boeren weer steunen. Dan haal je de interne markt weer onderuit.”

Van Baalen: „Dat is onzin. Als meneer Sarkozy concurrentievervalsing pleegt, dan kan mevrouw Kroes [eurocommissaris van mededinging] dat gewoon aanpakken. Landbouwgeld gaat nu trouwens alleen maar naar grote bedrijven. Van die 55 miljard kan tweederde af. Van de hele Europese begroting van 138 miljard kan de helft af.”

Van de Camp: „Dat is een absurd bedrag. Wij vinden dat je 23 miljard kunt bezuinigen door bijvoorbeeld Straatsburg als tweede vergaderlocatie voor het Europees parlement af te schaffen en door strenger te zijn met de bestedingen uit sociale fondsen.”

Van Baalen: „Wij willen ook Straatsburg afschaffen. Maar dat is niet realistisch. Frankrijk zal dat niet toestaan. Jouw minister-president heeft er nooit een punt van gemaakt. In de EU oefenen alleen de Zweden enige druk uit.”

De Europese Unie moet volgens CDA en VVD voorlopig niet worden uitgebreid. Van Baalen bepleit een moratorium van vijf jaar. Van de Camp: „Dat vind ik niet juist. Als Kroatië aan de voorwaarden voldoet, kun je niet zeggen: pech gehad.” Van Baalen: „We hebben al genoeg problemen, met corruptie in Roemenië en Bulgarije, en met de crisis nu hebben Slowakije, Tsjechië en Polen het moeilijk. Die problemen moet je eerst oplossen.” Van de Camp: „Wij waren niet voor de snelle toetreding van Roemenië en Bulgarije. De VVD wel.” Van Baalen: „Balkenende was het niet met je eens.” Van de Camp: „Hans, ik hoef jou het dualisme toch niet uit te leggen.”

Dan Turkije. CDA en VVD vinden dat de onderhandelingen met Turkije moeten worden voortgezet, want die zijn nu eenmaal in gang gezet, in feite al in 1963. Maar alleen als Turkije aan alle voorwaarden voldoet, dan wordt daadwerkelijke toetreding mogelijk. Van de Camp: „Maar met premier Erdogan loopt het niet. Met hem is er een andere cultuur ontstaan, meer islamisering, meer afstand tot de Europese waarden en normen.” Van Baalen: „In alle gevallen is Turkije een twijfelgeval. Turkije is een betrouwbare NAVO-partner. Maar de mensenrechten, de rechtstaat, de democratie zijn nog niet in orde. Ze behandelen niet alle lidstaten als gelijkwaardig. Turkije bezet Cyprus.”

Van Baalen en Van de Camp zijn uiteindelijk genuanceerd, terwijl concurrent Wilders zegt: Turkije nooit bij de EU. Is voor CDA en VVD Turkije een aanwinst voor Europa, of niet? Van de Camp: „Als je kijkt naar normen en waarden niet. De islam en ons christelijk-joods gedachtengoed liggen ver uit elkaar. Maar economisch ligt het anders. Turkije is een enorme markt met een hoog opgeleide bevolking.” Van Baalen: „Het is nu eenmaal genuanceerd. De grap is dat Wilders in 1999 zelf heeft ingestemd met de onderhandelingen. Ons grote verschil met de PVV is dat het bij hen om godsdienst gaat, dat er hoofdzakelijk moslims wonen. Dat is discriminatie.”

De VVD sprak zich de afgelopen weken al uit voor een verlenging van de termijn van eurocommissaris Neelie Kroes. Van de Camp: „Dit speelt nog lang niet. Het wordt nog een hele klus om Nederland mededinging te laten behouden. Dus is het onverstandig om nu al over namen te praten.” Van Baalen: „En premier Balkenende heeft nu al zijn voorkeur voor verlenging van de termijn van commissievoorzitter Barroso. Dat is veel onverstandiger. Voor die steun moet je namelijk wel wat terugkrijgen. Kroes doet het gewoon goed. Maar het CDA kiest eerst voor het elimineren van PvdA’er Frans Timmermans als kandidaat, en daarna moet het coûte que coûte een CDA’er worden.” Van de Camp: „Ik ga niet over zo’n benoeming in Corona onderhandelen.”

    • Herman Staal