Slikken hormoon verpest geheugen

Het leervermogen van vrouwen wordt slechter tijdens de menopauze, maar herstelt zich daarna weer – behalve bij vrouwen die hormonen slikken om de symptomen van menopauze tegen te gaan. Dat schrijven onderzoekers van de University of California in Los Angeles vandaag in het tijdschrift Neurology.

Zo’n 60 procent van de vrouwen heeft tijdens de menopauze problemen met het geheugen en met het leren van nieuwe dingen. Dit was echter nooit goed in kaart gebracht. Wel was bekend dat het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen een rol speelt bij de geheugenproblemen. Voor dat hormoon zijn er veel receptoren in de hersengebieden waar het werkgeheugen en geheugen voor gebeurtenissen zetelen: de hippocampus en het voorste gedeelte van de hersenschors. Uit dierexperimenten blijkt dat oestrogeen een gunstig effect heeft op de aanmaak van signaalstoffen en op neuronengroei in deze hersengebieden. Daarom ligt het voor de hand dat een plotselinge daling in het oestrogeenniveau invloed heeft op leren en geheugen.

De onderzoekers volgden 2658 vrouwen van gemiddeld 45 jaar oud gedurende vier jaar rond hun menopauze. Ze namen daarbij een aantal standaardtests af om op verschillende tijdstippen het werkgeheugen en het leervermogen te meten. Het werkgeheugen bleek niet te veranderen tijdens de menopauze; het leervermogen wel. De afname was subtiel, maar wel significant, en het grootst in de late menopauze.

De scores blijken na de menopauze weer bijna terug te komen op het oude niveau. Het slikken van hormonen tijdens de menopauze verhindert dat echter. Bij hormoongebruiksters blijft het leervermogen zelfs langzaam achteruit gaan.

Het slikken van deze hormonen was een tijdlang populair omdat ze niet alleen effectief zijn tegen opvliegers, maar ook het risico op hartproblemen zouden verlagen. Dat wordt tegenwoordig echter in twijfel getrokken. Bovendien is er nu meer bekend over bijwerkingen; er zijn bijvoorbeeld aanwijzingen dat het hormoongebruik een verhoogd risico geeft op bepaalde vormen van kanker. Daarom worden deze hormonen over het algemeen alleen nog voorgeschreven bij ernstige symptomen.

Op basis van hun bevindingen raden de Amerikanen langdurig hormoongebruik tijdens de menopauze af. Hoe het komt dat het hormoongebruik een negatieve invloed op het leervermogen heeft, weten ze niet. Het is evenmin duidelijk waardoor het komt dat het leervermogen zich bij niet-sliksters weer herstelt.