Israël wil bouw niet stoppen

De VS eisen dat alle groei in Israëlische nederzettingen stopt. Jeruzalem biedt nu 20 wilde posten tegen toestemming door te bouwen in bezet gebied.

Vorige week werd het in Israël nog als een grote concessie aan de Verenigde Staten verkocht, maar inmiddels is er weinig van overgebleven. Het plan van de Israëlische premier Netanyahu om wilde joodse nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever te ontruimen, lijkt steeds meer op een dekmantel die moet verbloemen dat Israël wil doorbouwen in bezet gebied.

Tijdens zijn recente bezoek aan de VS werd Netanyahu duidelijk gemaakt dat het president Obama ernst is de Israëlische nederzettingen in te dammen. Obama ziet de nederzettingen – ongeveer 220, inclusief ruim 100 wilde buitenposten – als groot obstakel voor de Palestijnse staat waar hij zich voor inzet. Volgens het internationaal recht zijn alle nederzettingen illegaal. Na thuiskomst stelde Netanyahu, die niet zonder Amerikaanse steun kan, een daad: hij liet de illegale buitenpost Maoz Esther ontruimen. De veertig kolonisten die er woonden, waren overigens diezelfde dag weer terug.

Netanyahu gaf zijn minister van Defensie Barak bovendien opdracht ongeveer 20 van de (formeel ook voor Israël illegale) buitenposten te ontruimen. Maar Israël vraagt er een hoge prijs. Volgende week zal Barak aan Obama uitleggen dat de nederzettingen die volgens Israël wel legaal zijn, moeten kunnen blijven groeien. Met andere woorden: met de ontruiming van een paar honderd kolonisten – die al onder premier Sharon werd toegezegd – probeert de regering de groei van de overige nederzettingen goedgekeurd te krijgen door Washington.

Sinds 1967, toen Israël de Westelijke Jordaanoever bezette, groeit het aantal kolonisten. Vandaag wonen 300.000 kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, en 200.000 in bezet Oost-Jeruzalem. De term ‘natuurlijke groei’ wordt veel gebruikt om de toename te verklaren. Mensen krijgen kinderen, en die moeten ook ergens wonen. Maar veel nederzettingen trekken migranten uit Frankrijk en de VS. Ze zijn ideologisch gemotiveerd om in het bijbelse Judea en Samaria te wonen, of ze komen af op de goedkope huizen.

Netanyahu’s Likudpartij en de belangrijkste coalitiepartner Yisrael Beiteinu (Israël Ons Huis) ontlenen hun bestaansrecht grotendeels aan de nederzettingen. Beide rechtse partijen, die bij de verkiezingen stevig wonnen, claimen het recht voor joden om op de Westelijke Jordaanoever te wonen. Yisrael Beiteinu-leider Lieberman woont in een nederzetting en treedt op als belangenbehartiger van de kolonistenbeweging.

De regering wil daarom de groei van nederzettingen die volgens haar wel legaal zijn, stimuleren. Eerder deze maand werd bekend dat Ma’ale Adumim, de forensenstad ten oosten van Jeruzalem (circa 30.000 inwoners), toestemming heeft gekregen om fors uit te breiden. Ook wil Netanyahu bouwen in het nog braak liggende terrein E2, tussen Jeruzalem en Ma’ale Adumim. De Amerikaanse minister Hillary Clinton is fel tegen deze bouw, omdat het Palestijns Oost-Jeruzalem definitief van de Westelijke Jordaanoever afsluit.

Netanyahu’s voorgangers Sharon en Olmert beloofden nog terugtrekking uit „belangrijke delen” van de Westelijke Jordaanoever, om ruimte te maken voor een Palestijnse staat. Daarvan kwam niets onder hun bewind, maar de huidige binnenlandse politieke situatie leent zich helemaal niet meer voor territoriale concessies.

Alleen in de Arbeidspartij van Ehud Barak klinkt nog een roep om terugtrekking. Een groep opstandige fractieleden in het parlement, heeft een wetsvoorstel gesteund dat kolonisten met financiële compensatie moet verleiden tot terugtrekking uit bezet gebied. Politieke waarnemers denken dat het voorstel, van de linkse partij Meretz, weinig kans maakt. Wel kan het voor een scheuring zorgen in de Arbeidspartij, waar veel onvrede leeft met de koers van partijleider Barak. De minister van Defensie is sterk voor de bouw van nederzettingen, als militair-strategische buffer.