Wie stopt Kim Jong-il

Wat wil Kim Jong-il eigenlijk en wie stopt hem? Telkens weer weet Noord-Korea zichzelf in het centrum van de internationale politiek te manoeuvreren. Terwijl Zuid-Korea de zelfmoord van ex-premier Roh nog verwerkte, heeft Noord-Korea een ondergrondse kernproef gedaan en zo de buitenwereld het initiatief weer uit handen geslagen.

De test had tot doel om de „ nucleaire zelfverdediging te versterken”, zoals Pyongyang het zei. Het is de tweede keer in twee maanden dat Noord-Korea zich zo presenteert. In april werd een raket gelanceerd. Die proef mislukte. Maar de daad zelf maakte wel duidelijk dat Noord-Korea, dat na een eerste kernwapentest in 2006 onder druk wat gas had teruggenomen, weer zijn eigen ondoorgrondelijke gang gaat.

Het tempo, waarin dat gebeurt, is niettemin verrassend. De reacties waren daarom net een slag harder dan anders. President Obama van Amerika opende de barrage met een verklaring waarin hij vaststelde dat Noord-Korea de resoluties van de Veiligheidsraad met voeten treedt, maar dat het zichzelf zo verder isoleert. Rusland gebruikte ook strenge woorden. Buitenlandcoördinator Solana van de EU kondigde „passende” tegenmaatregelen aan. Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties toonde zich „diep verontrust”, een woord dat in bijna geen enkele reactie ontbrak op deze „provocatie”. Die bezorgdheid werd verder gevoed door het Russische ministerie van defensie. Een expert, die niet zozeer over theoretische als wel over praktische kennis beschikt, concludeerde dat de test bewijst dat het programma van Noord-Korea „duidelijk vooruitgang boekt en voldoende plutonium heeft voor nog een paar proeven”. Ook anderen beginnen te geloven dat het land meer beoogt dan simpelweg provoceren. Noord-Korea ambieert echt een eigen bom, aldus een kenner van de Universiteit van Shanghai.

Dat zou een doodklap kunnen zijn voor het reeds in 1968 verankerde beginsel van non-proliferatie. Dit akkoord tegen non-proliferatie stond met nieuwe atoommachten als Israël, India en Pakistan toch al op de helling. Meer nucleaire mogendheden kan het verdrag niet verdragen. In Iran zal dat proces dus met bijzondere belangstelling worden gevolgd.

Vandaag komt de Veiligheidsraad dan ook bijeen om zich te buigen over een resolutie. De aard van de sancties zullen daar uiteindelijk echter niet worden bepaald door Amerika, Europa of Japan. Het is China dat een sleutelrol speelt als het gaat om het al dan niet beteugelen van Noord-Korea. De Chinese regering heeft vanmorgen ook onomwonden negatief gereageerd op de kernproef.

China, en in mindere mate Rusland, zijn hoe dan ook de enige landen in de speciale groep van zes (met VS, Japan en de twee Korea’s) die Kim Jong-il of zijn entourage effectief onder druk kunnen zetten om concessies te doen. Het vergt diplomatieke behoedzaamheid van de kant van de VS om China nu over de brug te krijgen voor sancties, waarmee de Noord-Koreaanse afschrikking kan worden ingedamd.