Waanzinspiraal in Burggraafs 'Ophelia'

Klassiek Ophelia door Cora Burggraaf en Opera O.T. Gehoord: 24/5 O.T. Theater Rotterdam. Herh. t/m 31/5.****

Tien grafheuvels van donkere aarde domineren het verder lege toneel. De vloer van het O.T. Theater is groot, maar naarmate Ophelia verstrikt raakt in een maalstroom van gedachten, lijkt uit haar claustrofobische binnenwereld geen ontsnappen mogelijk. Behalve door middel van muziek.

Op initiatief van mezzosopraan Cora Burggraaf programmeerde Opera O.T. van het Onafhankelijk Toneel een ‘operasolo’ rondom Shakespeares personage Ophelia. Gistermiddag vond tijdens de Rotterdamse Operadagen de première plaats, die geheel door Burggraaf werd gedragen. Opmerkelijk: de mezzo was in eerste plaats actrice, in een lange en hechte monoloog geschreven door Bernlef.

Arme Ophelia, ze is verliefd op Hamlet maar wordt afgewezen, ze verliest haar vader Polonius en daarmee haar verstand, en ze verdrinkt in een beek. Zelfmoord? Wel als het aan Bernlef ligt, die Shakespeares beperkte karakteromschrijving een complete psychologische invulling geeft. Hij laat Ophelia ontdekken dat het Hamlet was die Polonius doodde, waarna ze wordt verscheurd door schuldgevoel: door Hamlet lief te hebben verraadt ze haar eigen vader.

Bij gebrek aan wederhoor sleurt de wroeging haar in een ‘spiraal van waanzin’. Opoffering door zelfmoord wordt een onvermijdelijke daad.

Regisseur Mirjam Koen mijdt de stereotiepe krankzinnigheid. Via ingetogen, intieme beelden wordt Ophelia’s gekte langzaam geopenbaard, terwijl ze verward communiceert met haar eigen schaduw, haar dode vader – een mooie woordeloze rol van Ton Lutgerink – en zelfs met pianist Simon Lepper die er eigenlijk liever buiten blijft.

Burggraaf acteert zo overtuigend dat haar concentratie op de muziek er soms bij inschiet. Niettemin zijn de Ophelia-liederen van Brahms, Chausson en Strauss van onmisbare poëtische kracht, als uitlaatklep en troostrijk tegenwicht van de toneeltekst. Burggraaf eindigt met Berlioz’ prachtige La mort d’Ophélie en vindt berusting in de beroemde Ophelia-pose, vereeuwigd door schilder John Everett Millais.

    • Floris Don