Europa en de islam in Nederland en België

In België is Brussel geen vies woord. Daar zijn twee voormalige premiers lijsttrekkers bij de Europese verkiezingen. Gisteren debatteerden de christen-democraat Jean-Luc Dehaene en de liberaal Guy Verhofstadt met elkaar in een speciale uitzending op Eén. Ze waren het eens over de leuze ‘Meer Europa’, maar verschilden alleen van mening over de beste strategie om die te verwezenlijken.

De Nederlandse publieke omroep besteedt deze weken wel veel aandacht aan Europa, maar minder aan de feitelijke verkiezingen. Alle deelnemende partijen hebben zendtijd gekregen om zich te verkopen, en in die propagandafilmpjes valt vooral de vrijwel onbekende linkse splinterpartij Solidara op, door een professionele en creatieve presentatie.

Voor het overige lijkt het wel of op Nederland 2 met achtergronddocumentaires het concept Europese Unie aan de man gebracht moet worden, alsof het om iets heel vreemds gaat. En misschien is dat langzamerhand inderdaad het geval geworden. In de tweede aflevering van Paul Rosenmöller en de grenzen van Europa (IKON) reisde de voormalige fractievoorzitter van GroenLinks als kritisch journalist naar Lampedusa en Tunesië om de immigratie uit Afrika in kaart te brengen. Op beide plaatsen werd hij gehinderd door autoriteiten die geen pottenkijkers wilden, maar uiteindelijk maakte de uitzending weinig duidelijk dat een krantenlezer nog niet had kunnen weten.

Aansluitend vertoonde de VPRO de eerste aflevering van De weg naar Mekka, een eerder door Canvas en Het Gesprek uitgezonden, wel nieuwe horizonten openend verslag van de reis die de Vlaamse journalist Jan Leyers door de Arabische wereld maakte. Vrijdag was Leyers ook te gast bij Knevel & Van den Brink (EO) en keek zijn ogen uit, in het gezelschap van Emile Ratelband, trendwatcher Adjiedj Bakas en Rita Verdonk. „U raaskalt!” riep hij Ratelband toe, toen die een wat onhandig verhaal hield, dat kon worden uitgelegd als een pleidooi voor invoering van de sharia. Op de vraag van de gastheren wat nu zijn conclusie was na vijf maanden reizen tussen Córdoba en Mekka, antwoordde Leyers wanhopig dat die niet eventjes in een zin viel samen te vatten. De Arabische wereld is gecompliceerd en paradoxaal, maar lijkt volgens Leyers vriendelijker en minder afwijzend ten opzichte van Europa dan andersom.

De Belgische journalist, die ook een reis per motorfiets van Bouillon naar Jeruzalem maakte, zei in Nederland eens de ramen open te willen zetten. Tegelijkertijd zei hij dat ze in België dezelfde golf van islamhaat gaan krijgen, en dat Nederland in dat opzicht dus vooroploopt. „1-0”, besloten Knevel & Van den Brink triomfantelijk.