Een soort dansen met flessen

Het ‘flairen’, spectaculair cocktailshaken, wint terrein.

In Amsterdam is een flairbartender-school om de kunst onder de knie te krijgen.

Flair-barman Mads Voorhoeve traint vijf dagen per week. Foto Bram Budel Nederland, Amsterdam, 28-04-2009 Mads Voorhoeve is professioneel cocktail shaker, barman en doet mee aan wedstrijden flair, hij is momenteel vierde van Nederland. De bedoeling is te jongleren en zo moeilijk mogelijke trucs te doen met flessen en cocktail shakers. foto: Bram Budel Budel, Bram

Twee opvouwbare aluminium barretjes, met gootsteen en rekken met glazen, zijn opgesteld tegenover een brede spiegelwand. Op de grond: rubberen matten, her en der glasscherven en een hoop lege flessen. We zijn in een kelderruimte van het voormalige Volkskrantgebouw aan de Wibautstraat en dit is de oefenruimte van de ‘flair bartenders’, barmannen die zich oefenen in het sierlijk gooien met flessen.

Denk aan de film Cocktail, met Tom Cruise. Of nee, doe eigenlijk maar niet, zegt barman Mads Voorhoeve (21). Hij traint vijf dagen per week op deze plek om zo strak mogelijk met drankflessen te jongleren en zo een fantastische cocktail te serveren.

Vergeleken worden met Tom Cruise vindt hij maar niks. „Flairen is veel ouder dan die film”, zegt Voorhoeve. Overigens ‘flairt’ hij op zijn werk bij club Bitterzoet bijna nooit, „daar zit niemand echt op te wachten”. Nee, flairen hoort meer thuis op cocktailfeestjes waar je als barman de sfeer kunt verhogen met je kunsten.

Uit een bescheiden boekenkast met standaardwerken over het maken van cocktails trekt hij het boek Imbibe! (Engels voor ‘drink!’) met op het omslag een 19de-eeuwse tekening van een barman die in een lange boog vloeistof van het ene naar het andere glas giet. „Dat is pas echt gaaf”, glundert Voorhoeve.

De man op het omslag is Jerry Thomas, bijgenaamd ‘de vader van de Amerikaanse cocktailkunde’. Hij schreef in 1862 The Bar-Tender’s Guide, het eerste standaardwerk over cocktailmixen. De barman werd alom bekend met zijn ‘Blue Blazer’, een drankje waarbij hij de whisky aanstak en snel tussen twee bekers heen en weer goot zodat een spectaculaire boog van vuur ontstond.

Jawel, flairen is meer dan gooien met flessen, zegt flair-wereldkampioen Anthony Pullen (26). „Het hoort er allemaal bij: een grapje vertellen, een servetje mooi vouwen, een vuurtje geven – gewoon een uitstekende barman zijn, eentje met flair”. Uiteindelijk is het flairen natuurlijk ontstaan als marketinginstrument, om zo veel mogelijk mensen naar je bar met acrobatische barman te trekken.

In Amsterdam moet je zulke barmannen met een lantaarntje zoeken, is Pullen opgevallen. „Dit is het enige land dat ik ken waar de barman je aankijkt of je z’n hele dag verziekt wanneer je een biertje bestelt.” Meer flair aanbrengen in het Amsterdamse horecapersoneel is een te ambitieus doel, maar hij vindt wel dat het vak te vaak wordt gezien als een uitzichtloos bijbaantje, „terwijl je goed kunt verdienen als je een echte entertainende barman bent”.

Omdat niet iedereen zin heeft om eeuwen op z’n cocktail te wachten tot de barman is uitgejongleerd, heeft het flairen zich ontwikkeld tot sport. Om de twee maanden wordt in Amsterdam een toernooi georganiseerd waar behendige barmannen hun kunsten vertonen. Deelnemers worden geacht binnen drie minuten een cocktail naar keuze te presenteren. Hoe ze die tijd invullen, mogen ze zelf weten. Er zijn geen specifieke trucjes of standjes waarmee je punten verdient, een jury beoordeelt de sierlijkheid van de combinaties en de kundigheid en – ook niet onbelangrijk – de cocktail moet te drinken zijn.

„Veel cocktailshakers kijken neer op deze sport, omdat ze denken dat we geen goeie cocktails kunnen maken”, zegt Voorhoeve. Maar hij benadrukt dat de kunst van het mixen wel degelijk meetelt. Verder speelt muziek een belangrijke rol, net als bij breakdance of skateboarden: „Eigenlijk is het een soort dansen met flessen”, zegt Voorhoeve.

Pullen ontdekte het flairen tijdens een bijbaan achter de bar in Londen – de Britse bartender is afgestudeerd farmaceut. Een collega deed een truc, en na twee maanden oefenen had Pullen het ook onder de knie. Vanaf dat moment was het doel om de beste flairbartender van de wereld te worden – wat inmiddels is gelukt.

Anthony Pullen woont in Amsterdam („ik werd verliefd op deze stad”) en geeft onder meer les aan de Bols Academy, een opleidingscentrum voor barpersoneel. Voor de ‘enthousiaste afgestudeerden’ heeft hij deze oefenruimte in de kelder ingericht. Mads Voorhoeve oefent sinds een jaar in deze ruimte en heeft sinds kort zijn eigen bedrijfjet: iedereen kan hem inhuren als entertainende barman.

Dat er genoeg geld omgaat in de flairwereld heeft Voorhoeve afgekeken van Pullen, die de hele wereld over vliegt om zijn kunsten te komen vertonen. Het flairschooltje groeit hard, benadrukken beide mannen, misschien wel door de cocktails die door tv-series als Sex and the city weer populair zijn geworden.

Voor de fotograaf herhaalt Voorhoeve minutenlang zijn kunsten. Met drie flessen? Met volle? Met halflege? We zeggen het maar. Een fijne Cosmopolitan bestellen zit er alleen niet in, de jongens oefenen met dummy’s en flessen gevuld met water.

De routine van even een voorwerp achter je rug omhoog gooien of achterloos boven je hoofd laten zwieren begint wat dwangmatig te worden, zegt Pullen. „Ik kan echt geen glas normaal oppakken en weer neerzetten. Je moet me zien als ik mijn telefoon pak. Vrienden worden er gestoord van.”

Bekijk video’s van Anthony Pullen via nrcnext.nl/links

Ga kijken bij het volgende ‘flair’ bartenders toernooi:Maandag 22 juni, club Canvas op de 7de, Wibautstraat 150 (7hoog), Amsterdam