Verzonnen bronnen van conflict

Hoewel ik artikelen van dhr. Karel Knip in het algemeen zeer waardeer, meen ik toch te moeten reageren op zijn stuk `Verzonnen bronnen van conflict`. Dhr, Knip en degenen die hij aanhaalt kunnen best gelijk hebben dat de Sahel groener wordt, dat de woestijn niet naar het zuiden oprukt, en dat de regenval in Darfur niet is afgenomen. Ik weet het niet want ik ben na 1960 niet meer in de Soedan geweest. Ik heb lang geleden vijf jaar in de Soedan gewerkt, waarvan ik twee jaar in Nyala heb gewoond (1958-1960), en ben in die tijd in vele delen en dorpen van Darfur geweest, vanaf de hoofdstad El Fasher tot het uiterste Zuiden, de grens met de Centraal Afrikaanse Republiek (toen nog Oubangui-Chari). Toch kan ik niet het niet eens zijn met de algemene strekking van het stuk. Ik heb mij vaak afgevraagd wat de achtergronden zijn van het conflict in Darfur. Ik neig ertoe om het eens te zijn met dhr. Harald Welzer als hij zegt dat het in wezen een strijd is om grond tussen boeren en nomadische veehouders, en geen etnisch-politiek conflict. Toen ik in Soedan werkte, volgde ik nomadische veehouders tijdens hun seizoensmigraties en heb ik de wisselwerking met de gevestigde landbouwers goed leren kennen. Er was toen wel enige wrijving, omdat de trekroutes (murhals) van de nomaden (van oorsprong Arabische Baggara) langs dorpen van de landbouwers (negroïde Fur en andere stammen) liepen, waarbij het vee uiteraard schade aan de gewassen veroorzaakte, maar er was toen zeker nog geen sprake van gewapend conflict. Wat is er wel veranderd in die tijd, als we op gezag van de aangehaalde bronnen in het stuk aannemen dat de regenval ruwweg gelijk is gebleven? De bevolking van Soedan werd in die tijd (1955-1960) geschat op 13 miljoen, in 2008 op 40 miljoen, ruwweg driemaal zoveel. Ik neem aan dat die verhouding ook ongeveer geldt voor Darfur, zodat er nu competitie is tussen driemaal meer veehoudende nomaden en landbouwers voor dezelfde hoeveelheden grond en water als in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Dat kan veel meer wrijving en zelfs gewapend conflict ten gevolge hebben. Ik denk dat dit een van de oorzaken van het conflict is, en misschien de belangrijkste oorspronkelijke reden ervan. Daarnaast zullen er zeker andere factoren een rol spelen, zoals etnische, culturele en taalverschillen. Vreemd dat zo weinig gesproken en geschreven wordt over de dramatische toename van de bevolking in vele delen van de wereld, zeker in Afrika. Toch zou dit een prioriteit moeten zijn in de strijd tegen armoede, falende voedselvoorziening, vervuiling en noem maar op.

    • G. Uilenberg