Ultrasoon geluid kan schadelijke blauwalgen kapotmaken

Borne 27-7-2006 Bord in vijver met blauwalg aan Bekenhorst. losse foto ©foto eric brinkhorst

Onhoorbaar geluid kan schadelijke blauwalgen verdelgen. Ultrasone geluidsgolven met een frequentie van een megahertz maken met stikstof gevulde blaasjes kapot die deze blauwalgen, in werkelijkheid geen algen maar cyanobacteriën, nodig hebben om te drijven. Ze zinken en zullen sterven, omdat ze zonlicht nodig hebben voor hun fotosynthese. De studie waarin dit werd aangetoond verschijnt binnenkort in Applied Acoustics.

Blauwalgen kunnen gifstoffen produceren die huidirritaties en leverschade kunnen veroorzaken. Zwemmen in met de blauwalg verontreinigd water wordt in de zomer vaak afgeraden.

In zijn experiment laat Michiel Postema (University of Hull) zien dat bekers met blauwalgen (Anabaena sphaerica) die één uur lang worden blootgesteld aan geluidsgolven van 200 kHz, 1 MHz of 2,2 MHz, een stevige klap krijgen. Veel algen zinken daarna naar de bodem. Water dat met ultrageluid werd bewerkt was gedurende de meetperiode van dertig dagen 40 procent helderder dan water in onbehandelde bekers.

Postema denkt dat de stikstofbellen in de blauwalgen kapot gaan doordat ze gaan resoneren met het ultrageluid, hij spreekt van sonisch kraken. Bij het begin van een geluidsgolf zetten de celblaasjes uit, daarna krimpen ze weer snel en uiteindelijk scheuren ze.

Het is niet voor het eerst dat geluidsgolven worden gebruikt om blauwalgen te doden, maar alternatieve methoden werkten volgens Postema op een lagere frequentie en met een hogere akoestische druk. Die aanpak zou schadelijk kunnen zijn voor andere organismen. Zelfs de lagere druk waarmee Postema werkte voldoet formeel nog niet aan de normen van het Nato Undersea Research Centre ter bescherming van duikers en zeeleven.

De geluidsgolven werden opgewekt met een piëzo-elektrisch element dat stroom omzet in een trilling. Postema rekende uit dat gasblaasjes bij 1 MHz zouden gaan resoneren en makkelijk kapot zouden gaan. In werkelijkheid werkten alle drie de gebruikte frequenties ongeveer evengoed.

Postema acht zijn methode ook geschikt voor bestrijding van andere organismen met drijflichamen. Bestrijding van algengroei op zee lijkt lastig, omdat hoogfrequente golven slechts tientallen meters in het water kunnen doordringen.

Michiel van Nieuwstadt