Elke keer 100 euro, en nog een klein bedrag

Wie staat er voor de rechter en waarom? Vandaag Sidal, uit het verzorgingshuis. Deed af en toe een boodschapje, telkens honderdzoveel euro.

Een drama in het verzorgingstehuis in Amsterdam. Het slachtoffer is een bewoonster van het tehuis, een mevrouw van in de tachtig. Ze is nu dood. Nee, ze is niet vermoord. Ze is in februari van dit jaar aan ouderdom overleden. Ze is wel beroofd. Niet één keer, maar tientallen keren. Ze had één pinpas en een paar verzorgsters die daarvan de pincode kenden.

Drie jaar geleden kwamen de eerste geruchten. De rekening van een bewoonster zou systematisch worden geplunderd. De eerste echte aanwijzing daarvoor kwam, toen een vaste maandelijkse afschrijving van de oude mevrouw werd geweigerd door de bank. Saldotekort. Terwijl mevrouw toch altijd genoeg geld op haar rekening had staan.

Er kwam een anonieme brief binnen bij de directie, met daarin namen van stelende medewerkers. Er kwam een intern onderzoek. De politie werd ingeschakeld.

Vandaag dan eindelijk de eerste strafzaak: tegen Sidal S., een klein Surinaams mevrouwtje, zestig jaar, voedingsassistente in het verzorgingshuis. Ze had destijds het interne onderzoek niet afgewacht en was zelf naar de directie gegaan om op te biechten wat zij had gedaan.

Ze is inmiddels ontslagen.

De rechter ondervraagt Sidal afgemeten. Wat ze met mevrouw te maken had? Ze verzorgde haar. Waar? In haar eigen kamer. Wat ze deed? Ze smeerde brood, zette koffie, deed af en toe een boodschapje. Een pak koffie, beleg voor op brood, een stukje zeep. Ze betaalde met de pinpas van mevrouw. Ja, die kreeg ze mee. Ja, ze kende de pincode. Ze deed twee, soms drie keer in de week de boodschappen, altijd in dezelfde supermarkt, de C1000 in het winkelcentrum. En elke keer als ze betaalde, vroeg ze de caissière een extra bedrag aan te slaan en het extra geld aan haar te geven. Elke keer 100 euro. Dat verklaart de lange lijst gelijksoortige bedragen op de afrekeningen van mevrouw: 103,95 euro, 105,98. Elke keer 100 en nog een klein bedrag.

De rechter kijkt minzaam over zijn halve brilletje, hij vraagt waarom ze dit nou heeft gedaan. Omdat, zegt Sidal S., ze tekort kwam. Ze verdiende 1.300 euro netto met haar werk als voedingsassistent.

Moet u toch prima van rond kunnen komen in uw eentje, zegt de rechter.

De rekeningen waren te hoog, zegt Sidal S. nauwelijks verstaanbaar. De huur van 700 euro, gas, licht, water. Of, vraagt de rechter, moest u nog geld terugbetalen van uw uitkeringsfraude uit 2002? Het antwoord is ontkennend, de rechter haalt wrevelig zijn schouders op: dan snap ik niet dat u daar niet van kon leven.

Ze leeft nu van een vutuitkering van 510 euro, ze werkt drie uur in een ziekenhuis.

De advocaat van Sidal S. ontkent niet dat ze heeft gestolen, dat ontkent ze zelf ook niet. Tachtig uur werkstraf lijkt hem redelijk. Maar wat hem dwarszit, is de manier waarop justitie tot de optelsom is gekomen van 6.000 door haar gestolen euro’s. Voor zich heeft hij een lijst met reeksen geel, roze en zwart gemarkeerde bedragen. Het ziet eruit als de jaarrekening van een middelgrote bank.

De officier heeft alle bedragen beginnend met 100 opgeteld en het ‘nog wat’, de kleine bedragen voor de boodschappen, van de totale som afgetrokken.

De advocaat heeft nog eens goed naar die rekeningafschriften gekeken: er waren ook dagen dat er drie keer een bedrag van honderdzoveel werd afgeboekt. Maar Sidal ging nooit twee keer per dag naar de supermarkt, zegt ze.

En hoe zit het met de opnames bij de pinautomaat? Sidal was het niet, zij was toen al weg uit het tehuis. De oude mevrouw kan het niet geweest zijn, die kwam niet meer buiten. Wie heeft er dan telkens 1.000 of 1.500 euro per keer opgenomen? Soms één van de andere verzorgsters die in de anonieme brief worden genoemd? Had de politie best onderzoek naar kunnen doen. Is ook wel gebeurd, uiteindelijk, maar toen bleken de camerabeelden van de pinautomaten al vernietigd.

De rechter luistert onwillig. Hij heeft zelf een ander los eindje ontdekt in het dossier. Waarom heeft de politie de caissière niet ondervraagd? Het moet haar toch zijn opgevallen dat Sidal S. telkenmale met een pas die niet van haar was, extra geld opnam? En als de caissière dat willens en wetens heeft verstrekt, is ze zelf ook strafbaar. Tsja. De rechter is vast al heel lang niet meer in een C1000 geweest, met ten minste vier kassa’s en een veelvoud aan caissières.

De rechter trekt zich terug. Langer dan drie minuten duurt het niet. Het lijkt erop alsof hij zelf ook heeft zitten rekenen. Sidal moet tachtig uur werken en terugbetalen wat ze zelf heeft toegegeven. En dat is: twee keer in de week boodschappen, gedurende twee maanden, elke keer 100 euro extra: dan kom je op een bedrag van 2.400 euro. Het geld is voor de familieleden van de oude mevrouw. Noem het een erfenis.

    • Rinskje Koelewijn